ลองนึกภาพตอนตื่นนอนตอนเช้า คุณลุกจากเตียง วางเท้าลงพื้น แล้วเจ็บแปลบที่ส้นเท้าจนต้องเดินกะเผลกไปห้องน้ำ พอเดินไปได้สักพักอาการค่อยทุเลา แต่พอนั่งพักนาน ๆ แล้วลุกขึ้นใหม่ ความเจ็บก็กลับมา นี่คืออาการของ โรครองช้ำ ที่คนจำนวนมากเผชิญโดยไม่รู้ตัว บางคนทนมาเป็นเดือนเป็นปี เพราะคิดว่าเดี๋ยวก็หายเอง ทั้งที่จริงแล้วการเดินคือกิจกรรมที่เราต้องทำทุกวัน เท้าที่เจ็บจึงไม่มีโอกาสได้พักจริง ๆ เลย บทความนี้จะพาคุณทำความเข้าใจตั้งแต่ต้นเหตุของอาการ หลักการทำงานของคลื่นกระแทก ขั้นตอนการรักษา ข้อห้าม ไปจนถึงวิธีดูแลตัวเองเพื่อไม่ให้กลับมาเป็นซ้ำ
รองช้ำคืออะไรกันแน่
รองช้ำ หรือ โรคพังผืดใต้ฝ่าเท้าอักเสบ (Plantar Fasciitis) พังผืดใต้ฝ่าเท้าคือแถบเนื้อเยื่อเหนียวที่ทอดยาวจากส้นเท้าไปถึงโคนนิ้วเท้า ทำหน้าที่เหมือน "สายรัด" ช่วยพยุงอุ้งเท้าและดูดซับแรงกระแทกทุกครั้งที่เราก้าวเดิน เมื่อแถบเนื้อเยื่อนี้ถูกใช้งานหนักหรือถูกดึงรั้งซ้ำ ๆ จนเกิดการอักเสบ ก็จะแสดงอาการดังนี้
- ปวดที่ส้นเท้าหรือบริเวณอุ้งเท้าใกล้ส้น ได้ทั้งข้างเดียวและสองข้าง
- ปวดชัดที่สุดตอนก้าวเท้าแรกหลังตื่นนอน หรือหลังนั่งนาน
- บางรายปวดต่อเนื่องทั้งวันหากยืนหรือเดินนาน
- ถ้าปล่อยไว้ อาจกระทบการเดินและคุณภาพชีวิตประจำวัน
อะไรทำให้เป็นรองช้ำ
โรคนี้ไม่ได้เกิดจากสาเหตุเดียว แต่เกิดจากหลายปัจจัยที่ทำให้ฝ่าเท้ารับแรงมากเกินไป
คลื่นกระแทก (Shockwave) ทำงานอย่างไร
คลื่นกระแทกหรือ Shockwave Therapy คือการใช้หัวเครื่องแนบกับผิวหนังบริเวณที่ปวด แล้วส่งพลังงานคลื่นเข้าไปยังเนื้อเยื่อที่มีปัญหา การทำงานแบ่งเป็น 3 บทบาทหลัก
1. กระตุ้นให้ร่างกายเริ่มซ่อมแซมใหม่
พลังงานคลื่นทำให้เกิดการบาดเจ็บเล็กน้อยที่ควบคุมได้ในระดับที่ไม่เป็นอันตราย ร่างกายจึงตอบสนองด้วยการสร้างเนื้อเยื่อใหม่ขึ้นมาแทนส่วนที่อักเสบเรื้อรัง แนวคิดนี้เปรียบได้กับการ "รีเซ็ต" กระบวนการหายของแผลที่ค้างอยู่
2. เพิ่มการไหลเวียนเลือด
เลือดที่ไหลเวียนดีขึ้นจะช่วยนำสารอาหารและเซลล์ซ่อมแซมไปยังจุดที่เสียหาย พร้อมช่วยลดการอักเสบ
3. ลดสัญญาณปวด
คลื่นกระแทกช่วยลดสารสื่อประสาทที่ส่งสัญญาณความเจ็บปวด และกระตุ้นให้ร่างกายหลั่งสารบรรเทาปวดออกมา ผู้ป่วยบางรายจึงรู้สึกดีขึ้นได้ตั้งแต่หลังการรักษา โดยเฉพาะผู้ที่มีอาการไม่รุนแรงหรือเพิ่งเริ่มเป็น
ขั้นตอนและแผนการรักษาโดยทั่วไป
ทำไมต้องเว้นระยะสัปดาห์ละครั้ง
ผลจากคลื่นกระแทกคือการเริ่มต้นกระบวนการซ่อมแซม ไม่ใช่การซ่อมเสร็จในครั้งเดียว ร่างกายต้องใช้เวลาสร้างเนื้อเยื่อใหม่แทนส่วนที่อักเสบเรื้อรังมานาน การเว้นระยะจึงช่วยให้กระบวนการนี้เกิดขึ้นตามธรรมชาติ การรีบทำถี่เกินไปไม่ได้ทำให้หายเร็วขึ้น
ความรู้สึกขณะและหลังรักษา ผู้ป่วยบางรายอาจรู้สึกตึง ๆ หรือระบมเล็กน้อยบริเวณที่รักษา อาการเหล่านี้มักทุเลาลงเองภายใน 1–2 วัน หากรู้สึกไม่สบายตัว สามารถประคบเย็นหรือรับประทานยาตามที่แพทย์แนะนำได้
ใครควรหลีกเลี่ยงคลื่นกระแทก
แม้การรักษานี้ค่อนข้างปลอดภัย แต่ไม่เหมาะกับทุกคนหรือทุกสถานการณ์ ควรแจ้งแพทย์ก่อนเริ่มรักษาหากเข้าข่ายข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้
รักษาด้วยคลื่นกระแทกอย่างเดียวพอไหม
คำตอบคือ ไม่ควรพึ่งเครื่องมือเพียงอย่างเดียว เพราะหากต้นเหตุยังอยู่ อาการก็มีโอกาสกลับมาได้ การรักษาที่ได้ผลดีมักผสานหลายแนวทางเข้าด้วยกัน
การรักษาด้วยคลื่นกระแทกเป็นอีกทางเลือกสำหรับผู้ที่มีอาการปวด ช่วยบรรเทาอาการและสนับสนุนกระบวนการฟื้นฟูของเนื้อเยื่อในบริเวณที่มีปัญหา ในหลายกรณี ผู้ป่วยยังสามารถลงน้ำหนักและเคลื่อนไหวได้ตามคำแนะนำของแพทย์โดยไม่จำเป็นต้องพักฟื้นแบบการผ่าตัด เมื่อดูแลร่วมกับการฟื้นฟูและปรับพฤติกรรมอย่างเหมาะสม อาจช่วยให้กลับไปทำกิจวัตรประจำวันได้ใกล้เคียงปกติมากขึ้น
ช่องทางการนัดหมายและสอบถามรายละเอียด
- Facebook Fanpage: Nakornthon 2 Hospital
- LINE Official: @nakornthon2
- โทร: 02-898-9999
คำถามที่พบบ่อยคลื่นกระแทกรักษารองช้ำ (FAQs)
Q: คลื่นกระแทกรักษารองช้ำต้องทำกี่ครั้งถึงจะเห็นผล?
A: โดยทั่วไปการรักษาครบชุดอยู่ที่ประมาณ 6-8 ครั้ง ห่างกันราว 1 สัปดาห์ ผู้ที่มีอาการเล็กน้อยหรือเพิ่งเริ่มเป็นอาจรู้สึกดีขึ้นเร็ว ส่วนผู้ที่เป็นมานานอาจต้องใช้ครบจำนวนครั้ง ทั้งนี้แพทย์จะเป็นผู้กำหนดแผนตามอาการของแต่ละคน
Q: รักษาด้วยคลื่นกระแทกแล้วต้องหยุดงานหรือหยุดเดินไหม?
A: ไม่จำเป็นต้องหยุดลงน้ำหนักเท้าข้างที่รักษา ส่วนใหญ่กลับไปทำกิจวัตรได้ตามปกติ อาจมีอาการระบมเล็กน้อยใน 1–2 วันแรก ซึ่งบรรเทาได้ด้วยการประคบเย็นหรือใช้ยาตามคำแนะนำของแพทย์
Q: ใครบ้างที่ไม่ควรรักษาด้วยคลื่นกระแทก?
A: ผู้ที่มีเนื้องอกหรือผิวหนังติดเชื้อบริเวณที่รักษา เพิ่งฉีดสเตียรอยด์ไม่เกิน 6 สัปดาห์ มีภาวะลิ่มเลือดอุดตันหรือเลือดออกง่าย หญิงตั้งครรภ์ และผู้ที่อายุต่ำกว่า 18 ปี (ยกเว้นบางโรคที่แพทย์พิจารณาเฉพาะราย) ควรปรึกษาแพทย์ก่อนเสมอ
