ในช่วงเวลาแห่งการอุ้มท้อง สิ่งสำคัญที่คุณแม่ทุกคนต้องใส่ใจนอกเหนือจากโภชนาการที่ครบถ้วนก็คือ น้ำหนักคุณแม่ตั้งครรภ์ ที่เพิ่มขึ้นในแต่ละเดือน การควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์มาตรฐานไม่เพียงแต่ช่วยส่งเสริม พัฒนาการทารกในครรภ์ ให้สมบูรณ์แข็งแรงเท่านั้น แต่ยังช่วยลดความเสี่ยงต่อการเกิดโรคแทรกซ้อนร้ายแรง เช่น โรคเบาหวาน และโรค ความดันโลหิตสูง อีกด้วย ในทางกลับกัน หากน้ำหนักตัวของคุณแม่มากหรือน้อยเกินไป ก็อาจส่งผลกระทบโดยตรงต่อสุขภาพของทั้งตัวคุณแม่เองและลูกน้อย มาดูกันว่าน้ำหนักที่เหมาะสมตลอดการตั้งครรภ์ของแต่ละคนควรเป็นอย่างไร
ทำไมการควบคุมน้ำหนักระหว่างตั้งครรภ์จึงสำคัญ?
การที่น้ำหนักตัวเพิ่มขึ้นอย่างเหมาะสมจะช่วยให้ ทารกในครรภ์ มีสุขภาพที่สมบูรณ์แข็งแรง และช่วยให้คุณแม่มีน้ำนมพร้อมสำหรับดูแลลูกน้อยหลังคลอด
- หากน้ำหนักต่ำกว่าเกณฑ์ ทารกที่คลอดออกมาอาจมีขนาดตัวเล็กเกินไป พัฒนาการไม่สมบูรณ์ มีความเสี่ยงที่จะเจ็บป่วยได้ง่าย และอาจเผชิญกับภาวะพัฒนาการล่าช้า
- หากน้ำหนักสูงเกินไป คุณแม่จะเสี่ยงต่อการเป็นโรคเบาหวานและโรค ความดันโลหิตสูง ซึ่งอันตรายมาก นอกจากนี้ยังอาจทำให้ทารกตัวใหญ่เกินไป นำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนตอนคลอด ต้องผ่าตัดคลอด และเพิ่มความเสี่ยงต่อการเป็นโรคอ้วนในวัยเด็กของลูกด้วย
รู้หรือไม่? น้ำหนักที่เพิ่มขึ้นของคุณแม่ไม่ได้มาจากตัวทารกเพียงอย่างเดียว แต่กระจายไปยังส่วนต่างๆ เช่น ไขมัน (3,500 กรัม), ตัวทารก (3,200 กรัม), น้ำนอกเซลล์ (3,200 กรัม), เลือดและสารน้ำ (1,344 กรัม), มดลูก (1,120 กรัม), น้ำคร่ำ (896 กรัม), รก (670 กรัม) และเต้านม (448 กรัม)
วิธีประเมินน้ำหนักที่เหมาะสมด้วยค่าดัชนีมวลกาย (BMI)
น้ำหนักที่ควรเพิ่มขึ้นของคุณแม่ตั้เงครรภ์แต่ละคนจะไม่เท่ากัน โดยขึ้นอยู่กับน้ำหนักและส่วนสูงก่อนการตั้งครรภ์ คุณแม่สามารถคำนวณ ดัชนีมวลกาย (BMI) ของตนเองได้จากสูตร คือ เอาน้ำหนักตัวก่อนตั้งครรภ์ (กิโลกรัม) หารด้วยส่วนสูง (เมตร) ยกกำลังสอง
BMI = น้ำหนักตัวก่อนตั้งครรภ์ (กิโลกรัม) / ส่วนสูง (เมตร)2
เมื่อได้ค่าดัชนีมวลกายแล้ว สามารถนำมาเทียบเกณฑ์น้ำหนักที่ควรเพิ่มขึ้นตลอดการตั้งครรภ์ได้ดังนี้
หมายเหตุ: โดยเฉลี่ยแล้วคุณแม่ตั้งครรภ์ทั่วไปควรมีน้ำหนักเพิ่มขึ้นประมาณ 10-15 กิโลกรัม หรือเฉลี่ยที่ 12.5 กิโลกรัมตลอดอายุครรภ์
ข้อแนะนำในการรับประทานอาหารเพื่อควบคุมน้ำหนัก
คุณแม่ไม่ควรรับประทานอาหารตามใจปาก หรือกินเพิ่มเป็น 2 เท่าเผื่อลูก แต่ควรเลือกสารอาหารที่มีประโยชน์และควบคุมพลังงานให้เหมาะสมในแต่ละช่วงอายุครรภ์
- ช่วง 1-3 เดือนแรก: ควรได้รับพลังงาน 2,050 กิโลแคลอรี/วัน
- ช่วงเดือนที่ 4-6: เพิ่มพลังงานขึ้นอีก 350 กิโลแคลอรี/วัน
- ช่วงเดือนที่ 7-9: เพิ่มพลังงานขึ้นอีก 470 กิโลแคลอรี/วัน
แนวทางการกินตามกลุ่ม BM
- กลุ่ม BMI < 18.5: เน้นอาหารโปรตีนสูง เช่น เนื้อ นม ไข่ รวมถึงผัก ผลไม้ และข้าว โดยควรเพิ่มปริมาณให้มากกว่าช่วงก่อนตั้งครรภ์
- กลุ่ม BMI 25.0: ต้องควบคุมน้ำหนักโดยจำกัดอาหารประเภทแป้ง ข้าว เผือก มัน น้ำตาล และก๋วยเตี๋ยว โดยให้เน้นทานโปรตีนสูงและผักต่างๆ แทน เพื่อลดความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนและการคลอด
การดูแล น้ำหนักคุณแม่ตั้งครรภ์ ให้เป็นไปตามเกณฑ์มาตรฐานของ ดัชนีมวลกาย (BMI) ในแต่ละไตรมาส ถือเป็นหัวใจสำคัญของการมีครรภ์ที่สมบูรณ์ คุณแม่จึงควรใส่ใจเลือกรับประทานอาหารที่หลากหลายครบ 5 หมู่ในปริมาณพลังงานที่เหมาะสมตามอายุครรภ์ โดยเน้นสารอาหารประเภทโปรตีนและผัก พร้อมทั้งควบคุมอาหารกลุ่มแป้งและน้ำตาลอย่างพอดี การควบคุมน้ำหนักอย่างมีวินัยนี้ ไม่เพียงแต่จะช่วยลดความเสี่ยงต่อโรคแทรกซ้อน เช่น ความดันโลหิตสูง หรือเบาหวานเท่านั้น แต่ยังเป็นการส่งต่อสารอาหารที่ครบถ้วนเพื่อสร้างเสริม พัฒนาการทารกในครรภ์ ให้เติบโตแข็งแรงทั้งร่างกายและสมอง พร้อมที่จะลืมตาดูโลกอย่างปลอดภัย
ช่องทางการนัดหมายและสอบถามรายละเอียด
- Facebook Fanpage: Nakornthon 2 Hospital
- LINE Official: @nakornthon2
- โทร: 02-898-9999
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับน้ำหนักคุณแม่ตั้งครรภ์ (FAQs)
Q: คุณแม่ตั้งครรภ์ควรมีน้ำหนักเพิ่มขึ้นเฉลี่ยกี่กิโลกรัม?
A: โดยทั่วไปคุณแม่ตั้งครรภ์ควรมีน้ำหนักเพิ่มขึ้นเฉลี่ยประมาณ 10-15 กิโลกรัม (หรือเฉลี่ยที่ 12.5 กิโลกรัม) ตลอดอายุครรภ์ ทั้งนี้ตัวเลขที่เหมาะสมของแต่ละคนจะขึ้นอยู่กับค่า ดัชนีมวลกาย (BMI) ก่อนการตั้งครรภ์เป็นหลัก
Q: ถ้าคุณแม่ตั้งครรภ์น้ำหนักเกินมาตรฐาน จะส่งผลกระทบอย่างไร?
A: หากคุณแม่ปล่อยให้น้ำหนักตัวสูงเกินเกณฑ์ จะมีความเสี่ยงเพิ่มขึ้นต่อการเป็นโรคเบาหวานและโรค ความดันโลหิตสูง นอกจากนี้ยังอาจทำให้ ทารกในครรภ์ ตัวใหญ่เกินไป จนนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนขณะคลอด ต้องผ่าตัดคลอด และส่งผลให้ลูกเสี่ยงเป็นโรคอ้วนในช่วงวัยเด็กได้อีกด้วย นอกจากนี้ น้ำหนักที่เกินเกณฑ์และพฤติกรรมการรับประทานแล้วนอนทันที ยังเป็นปัจจัยกระตุ้นที่ทำให้เสี่ยงต่อโรคกรดไหลย้อนได้เช่นกัน
Q: คุณแม่ท้องควรรับประทานอาหารเพิ่มเป็น 2 เท่าเผื่อลูกในท้องจริงไหม?
A: ไม่จริง คุณแม่ตั้งครรภ์ไม่ควรรับประทานแบบตามใจปากหรือกินเพิ่มเป็น 2 เท่า แต่ควรเน้นเลือกอาหารประเภทโปรตีน วิตามิน และทานจำพวกแป้งกับไขมันอย่างพอดี โดยควบคุมพลังงานให้เพียงพอ เช่น ไตรมาสแรกควรได้พลังงาน 2,050 กิโลแคลอรีต่อวัน จากนั้นค่อยๆ เพิ่มพลังงานในไตรมาสที่สอง (+350 กิโลแคลอรี) และไตรมาสสุดท้าย (+470 กิโลแคลอรี) เพื่อให้ลูกได้รับสารอาหารครบถ้วนโดยที่น้ำหนักแม่ไม่เกินเกณฑ์
