อาการเลือดกำเดาไหล (Epistaxis) เป็นภาวะที่มีเลือดออกจากโพรงจมูกซึ่งพบได้บ่อยในชีวิตประจำวัน วิธีการรักษาและปฐมพยาบาลจะแตกต่างกันไปตามความรุนแรงและปัจจัยกระตุ้น หากมีเลือดกำเดาไหล ให้รีบปฏิบัติตามขั้นตอนดังนี้เพื่อให้เลือดหยุดไหลโดยเร็วที่สุด โดยสามารถทำได้ด้วยตัวเอง
ทำไมเลือดกำเดาถึงไหล? สรุปสาเหตุที่พบบ่อย
สาเหตุของเลือดกำเดาไหลสามารถแบ่งออกเป็นกลุ่มหลักๆ ได้ดังนี้
1. สาเหตุทั่วไปจากสิ่งแวดล้อมและพฤติกรรม
- อากาศแห้ง: ส่งผลให้เยื่อบุจมูกแห้งและแตกจนเลือดออกได้ง่าย
- พฤติกรรมเสี่ยง: การแคะจมูก หรือการใช้เล็บและวัตถุแปลกปลอมขูดในรูจมูก
- การบาดเจ็บ: การถูกกระแทกบริเวณจมูกหรืออุบัติเหตุที่ส่งผลต่อเส้นเลือด
- การเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิ: อากาศที่ร้อนจัดหรือเย็นจัดเกินไป
- ปัญหาระบบทางเดินหายใจ: ภูมิแพ้ฝุ่น/ละอองเกสร และการติดเชื้อไวรัสหรือแบคทีเรียที่ทำให้โพรงจมูกอักเสบ
2. สาเหตุจากโรคประจำตัวและการใช้ยา
- โรคความดันโลหิตสูง: ทำให้เส้นเลือดฝอยในจมูกเปราะและแตกง่าย
- โรคระบบเลือด: เช่น ฮีโมฟีเลีย หรือภาวะเกล็ดเลือดต่ำ ซึ่งส่งผลให้เลือดแข็งตัวช้า
- โรคเฉพาะทางในจมูก: โพรงจมูกอักเสบเรื้อรัง หรือเนื้องอกในโพรงจมูก
- การใช้ยาบางประเภท: ยาละลายลิ่มเลือด หรือยาแอสไพริน
3. ปัจจัยอื่นๆ
- ความเครียด: ความเครียดเรื้อรังที่ส่งผลต่อสุขภาพโดยรวม
- การตั้งครรภ์: การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนทำให้เยื่อบุจมูกบวมและเลือดออกง่ายขึ้น
ขั้นตอนปฐมพยาบาลเบื้องต้นเมื่อเลือดกำเดาไหล
หากมีเลือดกำเดาไหล ให้รีบปฏิบัติตามขั้นตอนดังนี้เพื่อให้เลือดหยุดไหลโดยเร็วที่สุด
- นั่งตัวตรงและโน้มตัวไปข้างหน้า ห้ามนอนราบหรือนั่งเอนหลังเด็ดขาด เพราะจะทำให้เลือดไหลลงคอจนเกิดการระคายเคืองหรือสำลักได้
- บีบจมูก ใช้นิ้วหัวแม่มือและนิ้วชี้บีบปีกจมูกทั้งสองข้างเข้าหากันนานประมาณ 5-10 นาที
- หายใจทางปาก ในระหว่างที่บีบจมูกให้หายใจทางปากแทน และงดการพูดคุยหรือขยับจมูก
- ประคบเย็น ใช้ถุงน้ำแข็งหรือผ้าชุบน้ำเย็นประคบบริเวณสันจมูกหรือหน้าผาก เพื่อช่วยให้หลอดเลือดหดตัว
- พักผ่อน หลีกเลี่ยงกิจกรรมที่ต้องออกแรงมากหรือการอยู่ในที่อากาศร้อนจัดหลังเลือดหยุดไหล
การปฐมพยาบาลเลือดกำเดาไหลที่ถูกต้องคือกุญแจสำคัญในการรักษาอาการเบื้องต้น แม้สาเหตุส่วนใหญ่จะมาจากปัจจัยภายนอกเช่นอากาศแห้งหรือการแคะจมูก แต่เราไม่ควรละเลยสัญญาณเตือนจากร่างกาย หากเลือดออกปริมาณมากหรือมีอาการผิดปกติอื่นๆ ร่วมด้วย การได้รับการวินิจฉัยจากแพทย์จะช่วยให้ตรวจพบปัญหาแฝง เช่น ความดันโลหิตสูงหรือความผิดปกติของเกล็ดเลือด และรักษาได้อย่างทันท่วงที
ช่องทางการนัดหมายและสอบถามรายละเอียด
- Facebook Fanpage: Nakornthon 2 Hospital
- LINE Official: @nakornthon2
- โทร: 02-898-9999
คำถามที่พบบ่อยเมื่อเลือดกำเดาไหล (FAQ)
Q: เลือดกำเดาไหลบ่อยแค่ไหนถึงควรไปหาหมอ?
A: หากเลือดออกเป็นประจำ ออกในปริมาณมาก หรือออกพร้อมกันทั้งสองรูจมูก ควรรีบพบแพทย์ทันที
Q: ทำไมห้ามแหงนหน้าเวลาเลือดกำเดาไหล?
A: การแหงนหน้าหรือนอนลงจะทำให้เลือดไหลย้อนกลับเข้าไปในคอ ซึ่งอาจทำให้เกิดการสำลักหรือระคายเคืองคอได้
Q: อาการข้างเคียงแบบไหนที่ถือว่าอันตราย?
A: หากมีอาการเวียนศีรษะ หมดสติ หรือเลือดไหลไม่หยุดหลังการปฐมพยาบาล ถือเป็นสัญญาณอันตรายที่ต้องพบแพทย์ด่วน
