ทอนซิลอักเสบ (Tonsillitis) คือ การอักเสบของต่อมทอนซิล ที่อยู่บริเวณด้านข้างของลำคอ โดยทั่วไป ผู้ป่วยจะมีอาการที่สังเกตได้ชัดเจน ได้แก่ มีไข้สูง หนาวสั่น เจ็บคอ และ กลืนอาหารได้ลำบาก เนื่องจากอาการเหล่านี้มีความคล้ายคลึงกับโรคหวัดทั่วไป หลายคนจึงมักเข้าใจผิดและเลือกที่จะ ซื้อยามารับประทานเอง โดยคิดว่าอาการจะบรรเทาลงได้เอง แต่ความจริงแล้ว ทอนซิลอักเสบเป็นโรคที่ มีโอกาสพัฒนาไปสู่ภาวะร้ายแรงได้ หากไม่ได้รับการวินิจฉัยและรักษาอย่างถูกวิธี นอกจากนี้ ในผู้ป่วยบางรายที่เกิด ทอนซิลอักเสบซ้ำ ๆ บ่อยครั้ง ภายในหนึ่งปี อาจนำไปสู่ภาวะเรื้อรังที่รุนแรง โดยที่ต่อมทอนซิลจะ มีขนาดโตขึ้นอย่างมาก ทำให้ช่องทางเดินหายใจแคบลง ซึ่งเป็นสาเหตุของ ภาวะทางเดินหายใจอุดตัน ได้ในที่สุด
อาการทอนซิลอักเสบ
- ไข้ หนาวสั่น ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยตามเนื้อตามตัว ปวดร้าวไปที่หู
- ต่อมน้ำเหลืองที่คอโต กดเจ็บ
- กลืนลำบาก เจ็บในลำคออย่างรุนแรง
- เสียงเปลี่ยน
- ปากมีกลิ่นเหม็น
- บวมแดงที่ต่อมทอนซิล และมีจุดหรือชั้นบาง ๆ เกิดขึ้นบนต่อมทอนซิล และคอเป็นหนอง
สาเหตุการเกิดทอนซิลอักเสบ
ทอนซิลอักเสบ (Tonsillitis) มีสาเหตุเกิดจากการติดเชื้อ โดยส่วนใหญ่เกิดจากเชื้อไวรัส รองลงมาคือเชื้อแบคทีเรีย นอกจากนี้ การพักผ่อนไม่เพียงพอ หรือการไม่รักษาความสะอาดในช่องปาก ก็อาจเป็นปัจจัยส่งเสริมให้เกิดการอักเสบได้ โดยมีปัจจัยเสี่ยง ได้แก่
- ช่วงวัยและการติดเชื้อ เด็กเล็ก (อายุ 2-5 ปี) มักมีการติดเชื้อที่เกิดจาก ไวรัส เป็นหลัก และ เด็กโต (อายุ 5-15 ปี) มีแนวโน้มที่จะติดเชื้อที่เกิดจาก แบคทีเรีย มากกว่า
- การแพร่กระจายของเชื้อโรค การใกล้ชิดในกลุ่มเด็กวัยเรียน เด็กที่เข้าโรงเรียนหรืออยู่ในวัยเรียนมักมีการสัมผัสกับผู้คนจำนวนมากและอยู่ใกล้ชิดกัน ทำให้เชื้อโรคสามารถ แพร่กระจายและส่งต่อได้ง่าย
- สุขอนามัยด้านอาหารที่ไม่เหมาะสม อาหารที่ไม่สะอาดหรือไม่ถูกสุขลักษณะ การบริโภคอาหารที่ปรุงไม่สุก อาหารปิ้งย่าง หรือของทอด อาจมี การปนเปื้อนของเชื้อโรค ซึ่งเป็นสาเหตุหนึ่งของการอักเสบได้
- สภาวะร่างกายที่อ่อนแอ ภูมิต้านทานร่างกายลดลง ผู้ที่มี ภูมิคุ้มกันต่ำ หรือมี โรคประจำตัว ที่ส่งผลให้ระบบภูมิคุ้มกันบกพร่อง จะมีความเสี่ยงสูงกว่าคนทั่วไปในการติดเชื้อและเกิดภาวะทอนซิลอักเสบได้ง่าย
การวินิจฉัยอาการทอนซิลอักเสบ (Tonsillitis)
- การสอบถามประวัติความเจ็บป่วย ได้แก่ มีอาการเจ็บคอรุนแรงหรือไม่ ความเจ็บปวดเพิ่มขึ้นเมื่อกลืนอาหารหรือน้ำลายหรือไม่ มีอาการไข้สูงหรือหนาวสั่นร่วมด้วยหรือไม่: มีอาการต่อมน้ำเหลืองบริเวณคอบวมโตและกดแล้วรู้สึกเจ็บหรือไม่ เป็นต้น
- การตรวจร่างกาย ได้แก่ ตรวจต่อมทอนซิลแดงและโตมีหนองไหม คลำต่อมน้ำเหลืองบริเวณคอดูว่ามีการบวมโต หรือกดเจ็บหรือไม่ ถ้ามีการอักเสบรุนแรง อาจพบการเบี่ยงของลิ้นไก่ หรือพูดอู้อี้ไม่ชัดเจน
- ในบางกรณีแพทย์อาจพิจารณาการตรวจทางห้องปฏิบัติการเพิ่มเติม โดยการ Swab คอ หรือการตรวจเลือด เพื่อตรวจหาลักษณะการติดเชื้อไวรัสหรือแบคทีเรีย
แนวทางการรักษาต่อมทอนซิลอักเสบ
- การใช้ยา จะขึ้นอยู่กับสาเหตุของการเกิดต่อมทอนซิลอักเสบว่าเกิดจากไวรัสหรือแบคทีเรีย หากเกิดจากไวรัสจะรักษาตามอาการ เช่น ยาลดไข้ ยาพ่น หรือยาอมแก้เจ็บคอ กรณีเกิดจากเชื้อแบคทีเรียจะให้ยาฆ่าเชื้อแบคทีเรีย เป็นต้น
- การผ่าตัดต่อมทอนซิล จะถูกพิจารณาโดยแพทย์เมื่อการรักษาด้วยยาไม่สามารถควบคุมอาการได้ หรือเมื่อต่อมทอนซิลก่อให้เกิดปัญหาด้านสุขภาพที่รุนแรง เช่นอักเสบมากกว่า 7 ครั้ง ภายในระยะเวลา 1 ปี หรือ 5 ครั้ง ต่อปี โดยติดต่อกันเป็นเวลา 2 ปี เกิดภาวะหยุดหายใจขณะหลับจากการอุดกั้น หายใจลำบาก หรือ กลืนอาหารลำบากมาก เป็นต้น
การสังเกตอาการตั้งแต่เนิ่น ๆ และเข้ารับการตรวจรักษากับแพทย์ทันเวลา จะช่วยลดความรุนแรงและป้องกันภาวะแทรกซ้อนของทอนซิลอักเสบได้ หากมีอาการเจ็บคอ กลืนลำบาก ติดต่อกันหลายวันหรือรักษาเบื้องต้นแล้วไม่หายสักที อย่าปล่อยไว้ควรเข้ามาปรึกษาแพทย์ทางด้านโสต ศอ นาสิก เพื่อตรวจและรักษาอย่างถูกต้องเหมาะสม
ช่องทางการนัดหมายและสอบถามรายละเอียด
- Facebook Fanpage: Nakornthon 2 Hospital
- LINE Official: @nakornthon2
- โทร: 02-898-9999
