โรคเบาหวานเป็นโรคที่หลายคนคงเคยได้ยินชื่อและอาจมีคนใกล้ตัวเป็นอยู่ โรคนี้เกิดจากการที่ร่างกายมีน้ำตาลในเลือดสูงกว่าปกติอย่างต่อเนื่องเมื่อเป็นเบาหวาน ร่างกายจะไม่สามารถใช้น้ำตาลได้อย่างมีประสิทธิภาพทำให้เกิดอาการต่าง ๆ เช่น ปัสสาวะบ่อย กระหายน้ำ หรือเหนื่อยง่าย หากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่ดูแล อาจเกิดโรคแทรกซ้อนที่อันตรายตามมาได้
โรคเบาหวาน คืออะไร
โรคเบาหวาน (Diabetes) คือ ภาวะที่ร่างกายมีระดับน้ำตาลในเลือดสูงกว่าปกติ สาเหตุเกิดจากการขาดฮอร์โมนอินซูลินหรือภาวะดื้อต่ออินซูลิน ซึ่งทำให้ร่างกายไม่สามารถนำน้ำตาลจากอาหารประเภทคาร์โบไฮเดรต โปรตีน และไขมันไปใช้ได้อย่างเหมาะสม โรคนี้สามารถเกิดขึ้นได้กับทุกเพศทุกวัย โดยเฉพาะผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยง เช่น น้ำหนักเกินหรืออ้วน มีประวัติญาติสายตรงป่วยเป็นเบาหวาน ชอบรับประทานอาหารรสหวาน และขาดการออกกำลังกาย โรคเบาหวานจึงถูกขนานนามว่า “ภัยเงียบ” เพราะสามารถก่อให้เกิดโรคและภาวะแทรกซ้อนร้ายแรงได้ โดยที่ผู้ป่วยอาจไม่ทันรู้ตัว
โรคเบาหวานแบ่งออกเป็นกี่ชนิด?
- เบาหวานชนิดที่ 1 เกิดจากตับอ่อนไม่สามารถสร้างอินซูลินได้ตามปกติ ทำให้เกิดภาวะขาดอินซูลิน
- เบาหวานชนิดที่ 2 เกิดจากภาวะดื้อต่ออินซูลินร่วมกับมีความบกพร่องของการหลั่งอินซูลินจากตับอ่อน
- เบาหวานที่เกิดจากสาเหตุเฉพาะเจาะจง เช่น ตับอ่อนอักเสบเรื้อรัง โรคที่เกิดจากความผิดปกติของต่อมไร้ท่อบางชนิด เป็นต้น
- เบาหวานขณะตั้งครรภ์ เกิดขึ้นเฉพาะในหญิงตั้งครรภ์ ส่วนใหญ่มักหายไปหลังคลอด แต่จะเพิ่มความเสี่ยงเบาหวานชนิดที่ 2 ตามมาได้
อาการโรคเบาหวาน
- ปัสสาวะบ่อยและมาก หรืออาจเกิดมดขึ้นปัสสาวะ
- กระหายน้ำ และดื่มน้ำบ่อยครั้ง
- กินจุ หิวบ่อย แต่น้ำหนักลด
- อ่อนเพลีย ไม่มีแรง อาจซึมลง หรือไม่รู้สึกตัว
- ตาพร่ามัว
- เป็นแผลหรือฝีง่ายรักษาหายยาก มีผื่นคันตามผิวหนังบริเวณอวัยวะเพศ เนื่องมาจากเชื้อรา
- ปลายมือ ปลายเท้าชา
- สมรรถภาพทางเพศบกพร่อง โดยเฉพาะในเพศชาย
ภาวะแทรกซ้อนจากเบาหวาน
1. ภาวะแทรกซ้อนเฉียบพลัน
- ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ (Hypoglycemia) เกิดจากระดับน้ำตาลในเลือดลดต่ำลงมากเกินไป
- ภาวะระดับน้ำตาลในเลือดสูง ซึ่งมีทั้งชนิดที่มีกรดคีโตนคั่งค้างในกระแสโลหิตหรือไม่มีกรดคีโตนคั่งอยู่ก็ตาม
2. ภาวะแทรกซ้อนเรื้อรัง
- ภาวะแทรกซ้อนทางตา เบาหวานขึ้นตา ทำให้มีการทำลายของหลอดเลือดในจอภาพ เกิดอาการตามัวจนถึงตาบอด ได้
- ภาวะแทรกซ้อนทางไต ทำให้มีการรั่วของไข่ขาวในปัสสาวะส่งผลต่อไตเสื่อมลง จนถึงขั้นไตวายและเสียชีวิตได้
- ภาวะแทรกซ้อนทางระบบประสาท เช่น ชาตามปลายมือ ปลายเท้า หรือปวดแสบปวดร้อน กล้ามเนื้อขาลีบ กล้ามเนื้ออ่อนแรง ภาวะกลั้นปัสสาวะไม่อยู่ เกิดเท้าเบาหวาน
3. ภาวะแทรกซ้อนทางหลอดเลือดขนาดให
- หลอดเลือดสมองตีบตันหรือแตก ทำให้เกิดอาการอัมพฤกษ์ อัมพาต หรือเสียชีวิตได้
- หลอดเลือดหัวใจตีบตัน เกิดอาการหัวใจขาดเลือด หรือกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน เช่น เจ็บแน่นหน้าอกกะทันหัน หัวใจเต้นไม่สม่ำเสมอ และทวีความรุนแรงถึงขั้นเสียชีวิต
- หลอดเลือดขาตีบตัน เกิดอาการปวดขาเวลาเดิน เพราะเลือดไปเลี้ยงขาไม่เพียงพอ
โรคเบาหวาน มีวิธีวินิจฉัยอย่างไร
โดยใช้วิธีการตรวจเบาหวาน วัดระดับน้ำตาลในเลือด (FBS) เพื่อวิเคราะห์สาเหตุ ซึ่งค่าปกติของระดับน้ำตาลในเลือด ปัจจุบันกำหนดไว้ดังนี้ เจาะก่อนอาหารเช้า ไม่เกิน 100 มก/ ดล หรือเจาะเลือดใน 2 ชั่วโมงหลังจากรับประทานน้ำตาลกลูโคส 75 กรัม ไม่เกิน 140 มก/ดล
- หากมีอาการโรคเบาหวานชัดเจน และมีผลมากกว่าหรือเท่ากับ 200 มก./ดล. วินิจฉัยว่าเป็นโรคเบาหวาน
- หากได้ผลมากกว่า 126 มก/ดล ขึ้นไป สามารถวินิจฉัยได้ว่าเป็นโรคเบาหวาน
- ตรวจวัดระดับน้ำตาลในเลือดสะสม HbA1c ≥ 6.5 %
- ดื่มน้ำตาลกลูโคส 75 กรัม แล้วเจาะเลือดหลังดื่ม 2 ชั่วโมง ถ้าได้ผลมากกว่าหรือเท่ากับ 200 มก/ดล สามารถวินิจฉัยได้ว่าเป็นโรคเบาหวาน
การรักษาเบาหวาน
การรักษาโรคเบาหวานมีเป้าหมายหลักเพื่อควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้อยู่ในเกณฑ์ปกติหรือใกล้เคียงปกติมากที่สุด
- การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการดำเนินชีวิต ได้แก่ การควบคุมอาหาร การออกกำลังกาย และการควบคุมน้ำหนัก
- การใช้ยาลดระดับน้ำตาลในเลือดชนิดรับประทาน แพทย์จะพิจารณาการใช้ยาเม็ดสำหรับผู้ป่วยเบาหวานที่ไม่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลได้ด้วยการปรับพฤติกรรมเพียงอย่างเดียว
- การฉีดอินซูลิน สำหรับผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 1 และในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 แพทย์อาจพิจารณาให้ฉีดอินซูลินร่วมกับยาเม็ด
วิธีป้องกันโรคเบาหวาน
- ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสม ลดน้ำหนักส่วนเกิน ลดไขมันหน้าท้อง
- เลือกรับประทานอาหารเพื่อสุขภาพ ลดน้ำตาลและอาหารแปรรูป รับประทานอาหารที่มีใยอาหารสูง และผลไม้รสไม่หวานจัด
- ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ อย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์ (เฉลี่ยวันละ 30 นาที 5 วันต่อสัปดาห์)
- หลีกเลี่ยงการนั่งอยู่กับที่นาน ๆ ควรลุกขึ้นยืนหรือเดินยืดเส้นยืดสายทุก ๆ 30 นาที
- จัดการความเครียดและพักผ่อนให้เพียงพอ
- งดสูบบุหรี่และควบคุมปัจจัยเสี่ยงอื่น ๆ เลิกบุหรี่ ควบคุมความดันโลหิตและไขมันในเลือด
หากคุณอยู่ในกลุ่มที่มีความเสี่ยงสูง เช่น มีประวัติคนในครอบครัวเป็นเบาหวาน มีภาวะก่อนเบาหวาน หรือมีน้ำหนักเกิน ควรปรึกษาแพทย์เพื่อรับคำแนะนำที่เหมาะสมและตรวจสุขภาพเป็นประจำ เพื่อป้องกันไม่ให้พัฒนาไปเป็นโรคเบาหวานได้
ช่องทางการนัดหมายและสอบถามรายละเอียด
- Facebook Fanpage: Nakornthon 2 Hospital
- LINE Official: @nakornthon2
- โทร: 02-898-9999
