อาการท้องเสียเป็นปัญหาสุขภาพที่พบได้บ่อยในชีวิตประจำวัน และสามารถเกิดขึ้นได้จากหลายสาเหตุ ตั้งแต่อาหารเป็นพิษ การติดเชื้อ ไปจนถึงพฤติกรรมการกินที่ไม่ถูกสุขลักษณะ แม้ส่วนใหญ่จะไม่รุนแรง แต่อาการท้องเสียบางครั้งก็อาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคที่ต้องระวัง การรู้จักสังเกตอาการและสาเหตุที่แท้จริงจึงเป็นเรื่องสำคัญ เพื่อให้สามารถดูแลตัวเองได้อย่างถูกต้องและป้องกันภาวะแทรกซ้อนในอนาคต
ท้องเสีย คืออะไร
ท้องเสีย (Diarrhea) หรือ ท้องร่วง,ท้องเดิน คือ อาการถ่ายเป็นน้ำหรือถ่ายเหลวมากกว่าวันละ 3 ครั้ง หรือถ่ายเป็นมูกหรือปนมูกเลือดเพียงครั้งเดียว ท้องเสียเมื่อมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้องหรือท้องเสียเป็นอาการที่พบได้บ่อยและมีสาเหตุได้หลายอย่างใดอย่างหนึ่ง ควรหยุดรับประทานอาหาร 2 - 4 ชม.ประการ ส่วนใหญ่อาการไม่รุนแรงมักจะหายได้เอง หากรักษาภาวะการขาดน้ำ และรับประทานอาหารที่เหมาะสม เพราะการถ่ายอุจจาระเป็นกลไกของร่างกายที่จะขับไล่ของเสีย สารพิษและเชื้อโรคออกจากร่างกาย
สาเหตุของอาการท้องเสีย
- การติดเชื้อจากการรับประทานอาหารหรือดื่มน้ำที่ไม่สะอาด
- การแพ้อาหารบางชนิด เช่น นม เนื่องจากขาดเอนไซม์ที่ใช้ย่อยน้ำตาลแล็กโทสในนม
- การกระตุ้นมากเกินไป เช่น การรับประทานอาหารมากเกินไป หรือมีดื่มแอลกอฮอล์
- ความผิดปกติของลำไส้
อาการต่างๆ ที่พบร่วม
- คลื่นไส้ อาเจียน
- ปวดท้อง มักจะปวดพักๆ ปวดจนตัวงอ
- เนื่องจากลำไส้บีบตัวอย่างรุนแรง
- มีไข้ ในกรณีที่มีการติดเชื้อในลำไส้
- อ่อนเพลีย เนื่องจากขาดน้ำและเกลือแร่ ซึ่งสูญเสียไปกับการถ่ายอุจจาระ
หากร่างกายสูญเสียน้ำและเกลือแร่อย่างรวดเร็ว และรุนแรงอาจจะช็อกถึงขั้นเสียชีวิตได้ ต้องระมัดระวังและใส่ใจเป็นพิเศษสำหรับท้องเสียในเด็ก ผู้สูงอายุ และคนที่มีภูมิต้านทานต่ำ ได้แก่ โรคเบาหวาน โรคไตวาย โรคตับแข็ง ผู้ป่วยที่ได้รับยากดภูมิคุ้มกัน หรือเคมีบำบัด และผู้ป่วยโรคเอด
คำแนะนำในการดูแลตัวเอง
- เมื่อมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้องหรือท้องเสียอย่างใดอย่างหนึ่ง ควรหยุดรับประทานอาหาร 2 - 4 ชม. เพื่อให้ลำไส้หยุดพักการทำงาน
- หลังจากนั้น ควรดื่มเกลือแร่ผงที่ผสมในน้ำต้มสุกสะอาด (ตามสัดส่วนบนฉลาก) หรือใช้น้ำเกลือผสมเอง โดยใช้น้ำต้มสุก 1 ขวด ขนาดประมาณ 750 มล. ผสมกับน้ำตาลทราย 2 ช้อนโต๊ะ และเกลือป่น 0.5 ช้อนชาดื่มแทนน้ำบ่อยๆ
- ควรงดดื่มนม จนกว่าจะหายท้องเสีย
- ควรงดรับประทานผักและผลไม้
- ควรรับประทานอาหารอ่อนที่ย่อยง่าย เช่น ข้าวต้ม โจ๊ก น้ำข้าว
เมื่อใดควรไปพบแพทย์
อาการท้องเสียไม่ดีขึ้นภายใน 24 ชม. มีอาการอ่อนเพลียเป็นในผู้ป่วยที่มีภูมิต้านทานต่ำเป็นในเด็กหรือผู้สูงอายุ ที่มีอาการขาดน้ำมาก ซึมลงรับประทานอาหารไม่ได้อาเจียนรุนแรง ไม่สามารถรับประทานอาหารหรือสารน้ำทดแทนได้ถ่ายเป็นมูกเลือดมีไข้สูง หนาวสั่น
ข้อควรระวัง!
การรับประทานยาหยุดถ่ายหรือยาแก้ท้องเสียทำให้ลำไส้ต้องเก็บกักเชื้อโรคไว้นานขึ้น และทำให้ท้องอืด ปวดและแน่นท้องมาก ส่วนการรับประทานยาปฏิชีวนะหรือยาฆ่าเชื้อโดยไม่จำเป็น อาจเกิดการแพ้ยาหรือดื้อยาได้ ดังนั้น จึงควรปรึกษาแพทย์ก่อนการใช้ยาใดๆ
การป้องกัน
เลือกรับประทานอาหารที่ปรุงสุก เสร็จใหม่ๆ ไม่มีแมลงวันตอม และดื่มน้ำสะอาดล้างมือให้สะอาดทุกครั้ง ก่อนการเตรียมอาหารและก่อนรับประทานอาหาร รวมทั้งหลังจากเข้าห้องน้ำเลือกซื้ออาหารกระป๋องที่ฉลากอยู่ครบไม่ลบเลือนมีวันผลิตและวันหมดอายุชัดเจน กระป๋องไม่มีบุบหรือโป่งหลีกเลี่ยงอาหารที่ไม่คุ้นเคย เช่น อาหารทะเลบางชนิด เห็ดพิษ เนื้อสัตว์ป่าผักหรือผลไม้ควรล้างหรือแช่ให้สะอาดก่อนรับประทานกำจัดขยะมูลฝอยและสิ่งปฏิกูล เพื่อไม่ให้เป็นแหล่งเพาะพันธุ์ของแมลงวัน
อาการท้องเสียแม้จะพบได้ทั่วไป แต่ก็ไม่ควรมองข้าม เพราะสาเหตุของอาการอาจแตกต่างกันตั้งแต่เรื่องเล็กน้อยไปจนถึงโรคร้ายแรง การสังเกตอาการร่วม เช่น ไข้ อาเจียน หรือถ่ายเป็นเลือด จะช่วยให้ประเมินความเสี่ยงได้ดีขึ้น การดูแลเบื้องต้นอย่างถูกวิธีสามารถบรรเทาอาการได้ แต่หากอาการไม่ดีขึ้นหรือเกิดซ้ำบ่อย ควรรีบพบแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยอย่างเหมาะสม การใส่ใจสุขอนามัยและการเลือกอาหารที่ปลอดภัยยังช่วยลดโอกาสเกิดท้องเสียได้ในระยะยาว
ช่องทางการนัดหมายและสอบถามรายละเอียด
- Facebook Fanpage: Nakornthon 2 Hospital
- LINE Official: @nakornthon2
- โทร: 02-898-9999
