อาการปวดกล้ามเนื้อกำลังพรากความสุขในชีวิตประจำวันของคุณไปใช่หรือไม่? ไม่ว่าคุณจะเป็นคนวัยทำงานที่ต้องนั่งหน้าคอมพิวเตอร์ทั้งวัน หรือเริ่มรู้สึกปวดเมื่อยตามอายุที่มากขึ้น ข่าวดีคือคุณไม่จำเป็นต้องทนปวดอีกต่อไป บทความนี้จะพาทุกคนไปเจาะลึกสาเหตุและวิธีรักษาแบบตรงจุด เพื่อคืนร่างกายที่เบาสบายและมีชีวิตชีวาให้กับคุณอีกครั้ง
กลุ่มอาการปวดพังผืดกล้ามเนื้อคืออะไร
กลุ่มอาการปวดพังผืดกล้ามเนื้อ (Myofascial Pain Syndrome) เป็นภาวะปวดของกล้ามเนื้อลายและเยื่อพังผืดอย่างต่อเนื่อง ความน่ากลัวของโรคนี้ คือ การมีจุดปวดที่ไวต่อการกระตุ้น (Trigger point) ซ่อนอยู่ภายในมัดกล้ามเนื้อ เมื่อเราใช้ปลายนิ้วกดคลำลงไป จะรู้สึกได้อย่างชัดเจนว่าเป็นก้อนพังผืดแข็งๆ หรือตึงเป็นลำ โดยกล้ามเนื้อแต่ละกลุ่มจะมีรูปแบบอาการปวดที่เฉพาะตัว แม้จะปวดร้าวแผ่ไปบริเวณใกล้เคียง แต่อาการปวดนี้จะไม่กระจายไปตามแนวเส้นประสาท กลุ่มอาการปวดพังผืดกล้ามเนื้อ มักพบใน เพศหญิงมากกว่าเพศชาย โดยเฉพาะในช่วง อายุ 31-60 ปี มักมีอาการแบบเป็นๆ หายๆ จนทำให้ต้องไปพบแพทย์บ่อยครั้ง ก่อให้เกิดความรำคาญและส่งผลต่อสภาพจิตใจทำให้เกิดความวิตกกังวลได้ง่าย
สาเหตุหลักที่ทำให้คุณ ปวดกล้ามเนื้อ ไม่ยอมหาย
การจะรักษาให้หายขาดต้องรู้ก่อนว่าอาการ ปวดกล้ามเนื้อเกิดจากอะไร เพื่อจะได้หลีกเลี่ยงและแก้ไขได้ตรงจุด โดยสาเหตุส่วนใหญ่มักมาจากปัจจัยเหล่านี้
- การใช้งานกล้ามเนื้อผิดวิธี การใช้กล้ามเนื้อทำงานหนักมากเกินไปจนเกิดการฉีกขาดระดับเส้นใย, การได้รับบาดเจ็บ หรือกล้ามเนื้อเกิดการหดเกร็งอย่างเฉียบพลัน
- พฤติกรรมจากอาชีพ (Office Syndrome) การทำงานที่ต้องทำท่าทางซ้ำๆ หรืออยู่ในท่าเดิมเป็นเวลานาน เช่น ท่านั่งพิมพ์คอมพิวเตอร์ที่ไม่ถูกต้อง นั่งหลังค่อม หรือก้มหน้าเล่นมือถือนานๆ
- ปัญหาจากระบบประสาทและกระดูก เกิดการกดทับรากประสาทจากโรคหมอนรองกระดูก ส่งผลให้กล้ามเนื้อรอบๆ ต้องหดเกร็งตัวเพื่อปกป้องร่างกายเป็นเวลานาน
- ร่างกายขาดการเคลื่อนไหว ภาวะที่ต้องนอนป่วยนานๆ หรือไม่ได้ขยับร่างกาย ทำให้กล้ามเนื้ออ่อนแรง ขาดความยืดหยุ่น และเกิดการตึงตัวมากขึ้น
- ปัจจัยทางจิตใจ ความเครียดสะสม ความวิตกกังวล และการนอนไม่หลับ ทำให้ร่างกายหลั่งสารสื่อประสาทที่กระตุ้นให้กล้ามเนื้อหดตัวและไวต่อความเจ็บปวด
- ระบบภายในและสารอาหาร โรคทางระบบต่อมไร้ท่อ ภาวะเมตาบอลิซึมบกพร่อง หรือการขาดสารอาหารและวิตามินบางชนิดที่มีส่วนช่วยในการทำงานของกล้ามเนื้อ
วิธีรักษาอาการปวดกล้ามเนื้อ
เมื่อเกิดจุด Trigger Point ขึ้นมา การนวดธรรมดาอาจไม่เพียงพอ วิธีรักษาปวดกล้ามเนื้อ ที่มีประสิทธิภาพตามหลักการแพทย์ จะแบ่งออกเป็น 2 ส่วน ดังนี้
1. การรักษาและสลายจุดกดเจ็บ (Trigger Point) โดยตรง
เป็นการจัดการกับก้อนพังผืดที่ตึงตัว ร่วมกับการยืดเหยียดกล้ามเนื้อให้สุดพิสัยการเคลื่อนไหว เพื่อให้เส้นใยกล้ามเนื้อคลายตัว ได้แก่
- การรักษาทางการแพทย์ การฝังเข็มรักษาอาการปวด (Dry Needling) หรือการฉีดยาชาเฉพาะที่ตรงจุดกดเจ็บ รวมถึงการฉีดสเปรย์เย็นยาชา (Ethyl Chloride) บริเวณที่ปวดร้าวแล้วตามด้วยการยืดกล้ามเนื้อทันที
- การทำกายภาพบำบัดและการนวด การนวดกดจุด (Ischemic Compression) เพื่อเพิ่มการไหลเวียนเลือด ช่วยให้เส้นใยกล้ามเนื้อแยกตัวและคลายความปวด ร่วมกับการใช้ความร้อน เช่น ประคบกระเป๋าน้ำอุ่น หรือใช้เครื่องมือไฟฟ้า เช่น เครื่องอัลตราซาวนด์ และเครื่องกระตุ้นไฟฟ้าลดปวด (TENS)
- การใช้ยาและการออกกำลังกาย การทานยาแก้ปวด ยาต้านการอักเสบ (รวมถึงกลุ่มที่ไม่ใช่สเตียรอยด์) ยาคลายกล้ามเนื้อ หรือวิตามินเสริม เช่น วิตามินบี 1-6-12 วิตามินซี และกรดโฟลิก ควบคู่ไปกับการออกกำลังกายยืดเหยียดเพื่อเพิ่มความแข็งแรงและความยืดหยุ่น
- การปรับอารมณ์ การผ่อนคลายจิตใจ นั่งสมาธิ ลดความเครียดเพื่อช่วยลดการตึงตัวของกล้ามเนื้อจากระบบประสาทอัตโนมัติ
2. การแก้ไขปัจจัยเสริมที่เป็นต้นเหตุ
หากไม่แก้ที่ต้นเหตุอาการปวดก็พร้อมจะกลับมาหาคุณได้เสมอ
- ปรับเปลี่ยนการทำงาน (Ergonomics) ปรับท่าทางการนั่งทำงาน กิจวัตรประจำวันให้ถูกต้องตามหลักกลศาสตร์
- ฟื้นฟูระบบร่างกายภายใน ตรวจเช็กและแก้ไขภาวะขาดวิตามิน (บี 1-6-12, ซี, โฟลิก), รักษาโรคระบบต่อมไร้ท่อ เช่น ภาวะไทรอยด์ต่ำ หรือภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ, รักษาอาการติดเชื้อเรื้อรัง และจัดการกับความเครียดหรืออาการนอนไม่หลับอย่างจริงจัง
ขั้นตอนดูแลตัวเองง่ายๆ บำบัดอาการปวดกล้ามเนื้อได้ที่บ้าน
สำหรับใครที่มีอาการปวดในระยะเริ่มต้น หรืออยากบรรเทาอาการด้วยตัวเอง สามารถทำตามสูตรนี้ได้เลย
- ประคบอุ่นระงับปวด ใช้กระเป๋าน้ำอุ่นหรือผ้าชุบน้ำร้อนประคบบริเวณที่ปวด นาน 10-15 นาที วันละ 2-3 ครั้ง เพื่อกระตุ้นการไหลเวียนเลือด
- กดจุดคลายพังผืด ใช้นิ้วหัวแม่มือวางตั้งฉากกับจุดที่กดเจ็บ จากนั้นออกแรงกดลงไปในระดับที่ปวดพอทนได้ ค้างไว้ประมาณ 30 วินาที ถึง 1 นาทีแล้วผ่อนออก ทำซ้ำ 4-5 รอบ วันละ 2-3 ครั้ง
- ให้กล้ามเนื้อได้พักผ่อน หลีกเลี่ยงการใช้งานกล้ามเนื้อส่วนที่บาดเจ็บหรือมีปัญหา ไม่ให้ต้องรับแรงหรือทำงานหนักในช่วงที่มีอาการปวด
- ปรับท่าทางชีวิตประจำวัน ปฏิบัติตนด้วยท่าทางที่ถูกต้องเสมอ ไม่ว่าจะนั่ง ยืน หรือยกของ และหลีกเลี่ยงการอยู่ในท่าใดท่าหนึ่งติดต่อกันเป็นเวลานาน
อาการปวดกล้ามเนื้อและพังผืดตึงเรื้อรังไม่ใช่เรื่องที่คุณต้องจำใจทนอีกต่อไป เพียงแค่เราเข้าใจสาเหตุ ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการทำงาน ท่าทางการใช้ชีวิต และหมั่นยืดเหยียดกล้ามเนื้ออย่างถูกวิธี ร่วมกับการเข้ารับการรักษาจุดกดเจ็บ (Trigger Point) อย่างตรงจุด
ช่องทางการนัดหมายและสอบถามรายละเอียด
- Facebook Fanpage: Nakornthon 2 Hospital
- LINE Official: @nakornthon2
- โทร: 02-898-9999
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับอาการปวดกล้ามเนื้อ (FAQ)
Q: กลุ่มอาการปวดพังผืดกล้ามเนื้อ แตกต่างจากการปวดกล้ามเนื้อธรรมดาอย่างไร?
A: การปวดกล้ามเนื้อธรรมดามักเกิดจากการใช้งานหนักและจะหายไปเองใน 2-3 วัน แต่ กลุ่มอาการปวดพังผืดกล้ามเนื้อ จะมีลักษณะเป็นก้อนแข็งหรือตึงเป็นลำ (Trigger Point) อยู่ในมัดกล้ามเนื้อ เมื่อกดแล้วจะมีอาการปวดร้าวแผ่ไปยังบริเวณอื่น มีอาการเรื้อรัง เป็นๆ หายๆ ไม่หายขาดหากไม่ได้รับการรักษาที่จุดกดเจ็บโดยตรง
Q: ขาดวิตามินอะไรที่ทำให้เสี่ยงต่อการ ปวดกล้ามเนื้อ และเป็นพังผืดง่ายขึ้น?
A: สารอาหารมีผลต่อพลังงานและการทำงานของกล้ามเนื้ออย่างมาก หากร่างกายขาดวิตามินในกลุ่ม วิตามินบี 1-6-12, วิตามินซี และกรดโฟลิก จะทำให้เอ็นไซม์ที่สร้างพลังงานให้กล้ามเนื้อทำงานบกพร่อง ส่งผลให้กล้ามเนื้อล้า หดเกร็ง และเกิดจุดกดเจ็บได้ง่ายขึ้น
Q: วิธีรักษาปวดกล้ามเนื้อ ด้วยการกดจุดตัวเองที่บ้าน มีข้อควรระวังอย่างไร?
A: การกดจุดด้วยนิ้วหัวแม่มือควรตั้งฉากกับจุดกดเจ็บและใช้แรงกดเท่าที่ร่างกายพอทนไหว ค้างไว้เพียง 30 วินาทีถึง 1 นาทีแล้วต้องผ่อนออก ไม่ควรกดย้ำรุนแรงจนเกิดการระบมหรืออักเสบเพิ่มขึ้น และควรทำควบคู่ไปกับการประคบอุ่นและการยืดเหยียดกล้ามเนื้อช้าๆ อย่างถูกวิธี
