คุณกำลังมีอาการเหนื่อยง่าย ขาบวม หรือปัสสาวะผิดปกติอยู่หรือไม่? สำหรับผู้ที่เป็นโรคเรื้อรัง เช่น เบาหวาน หรือความดันโลหิตสูง สุขภาพไต คือ สิ่งสำคัญที่คุณต้องใส่ใจเป็นพิเศษ เพราะโรคไตระยะแรกมักไม่มีสัญญาณเตือน กว่าจะรู้ตัวอีกที ไตก็อาจถูกทำลายไปจนถึงระยะสุดท้ายแล้ว การรู้เท่าทันสัญญาณเตือนตั้งแต่เนิ่นๆ จึงเป็นกุญแจสำคัญที่จะช่วยปกป้องชีวิตของคุณและคนที่คุณรัก มาร่วมเช็กอาการไปพร้อมกันในบทความนี้ เพื่อให้คุณได้เริ่มดูแลและป้องกันก่อนที่ทุกอย่างจะสายเกินไป
ทำความรู้จัก “ไต” อวัยวะสำคัญที่ขาดไม่ได้
"ไต" เป็นอวัยวะภายในที่มีรูปร่างคล้ายเม็ดถั่วแดง ตั้งอยู่บริเวณหลังของเราทั้งสองข้าง หน้าที่หลักของไตคือการกรองและขับของเสียออกจากร่างกายให้ออกมาในรูปของปัสสาวะ นอกจากนี้ ไตยังทำหน้าที่สำคัญในการปรับสมดุลน้ำ กรด-ด่าง และแร่ธาตุต่างๆ ในร่างกาย รวมถึงทำหน้าที่ผลิตฮอร์โมนที่จำเป็นอีกด้วย ดังนั้น หากไตทำงานผิดปกติไป ระบบต่างๆ ทั่วทั้งร่างกายก็ย่อมได้รับผลกระทบอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
โรคไตคืออะไร? แตกต่างกันอย่างไรบ้าง
หลายคนอาจเคยได้ยินคำว่า ไตวาย ไตเสื่อม หรือไตทำงานลดลง ซึ่งทั้งหมดนี้ล้วนเป็นภาวะที่ไตทำงานผิดปกติ โดยทางการแพทย์จะแบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลักๆ เพื่อให้ง่ายต่อการวินิจฉัยและรักษา ดังนี้
- โรคไตเฉียบพลัน คือภาวะที่ไตสูญเสียการทำงานอย่างรวดเร็วภายในระยะเวลาไม่เกิน 3 เดือน ข้อดีคือโรคประเภทนี้ยังมีโอกาสรักษาให้หายขาดและกลับมาเป็นปกติได้หากพบแพทย์ทันท่วงที
- โรคไตเรื้อรัง คือภาวะที่ไตมีความผิดปกติหรือทำงานลดลงต่อเนื่องเป็นระยะเวลานานมากกว่า 3 เดือนขึ้นไป โรคนี้ไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ และหากปล่อยไว้โดยไม่ควบคุมดูแล ตัวโรคจะดำเนินต่อไปเรื่อยๆ จนเข้าสู่ โรคไตเรื้อรังระยะสุดท้าย ซึ่งจำเป็นต้องได้รับการรักษาด้วยการบำบัดทดแทนไต เช่น การฟอกเลือด หรือการล้างไตทางช่องท้องในที่สุด
7 อาการโรคไต สัญญาณเตือนสำคัญที่คุณต้องรีบเช็ก
หากคุณหรือคนใกล้ชิด โดยเฉพาะกลุ่มผู้ป่วยโรคเรื้อรัง เริ่มมีอาการผิดปกติดังต่อไปนี้ นี่อาจเป็น สัญญาณเตือนโรคไต ที่ร่างกายกำลังส่งเสียงร้องขอความช่วยเหลือ แนะนำให้รีบไปพบแพทย์โดยด่วน
1. มีอาการบวมตามร่างกาย (หน้าบวม ขาบวม)
เมื่อไตเสื่อมสภาพลง จะไม่สามารถขับน้ำและเกลือ (โซเดียม) ออกจากร่างกายได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทำให้เกิดการคั่งของน้ำและเกลือ ส่งผลให้มี อาการโรคไต ที่เห็นได้ชัดเจนคือ อาการบวมบริเวณเปลือกตา ใบหน้า เท้า และหน้าแข้ง เมื่อเราใช้นิ้วมือกดลงไปบริเวณหลังเท้าหรือหน้าแข้งค้างไว้ประมาณ 5-10 วินาที แล้วปล่อย หากพบว่าผิวหนังมีรอยบุ๋มลงไปอย่างชัดเจนและไม่คืนตัวขึ้นมาทันที แสดงว่าคุณกำลังมีอาการบวมน้ำ และมีความเสี่ยงสูงที่จะเป็นโรคไต
2. ปัสสาวะมีฟองมากผิดปกติ
เวลาที่คุณเข้าห้องน้ำแล้วสังเกตเห็นว่า ปัสสาวะมีฟองหนา นุ่ม คล้ายฟองเบียร์ หรือเมื่อกดน้ำล้างไปแล้วแต่ก็ยังมีฟองหลงเหลืออยู่ นั่นเกิดจากการมีโปรตีนไข่ขาว หรือโปรตีนอัลบูมิน (Albumin) รั่วไหลออกมาในปัสสาวะ ซึ่งตามปกติแล้วไตจะไม่ยอมให้โปรตีนเหล่านี้หลุดรอดออกมา อาการนี้จึงเป็นสัญญาณเตือนที่ค่อนข้างเฉพาะเจาะจงของภาวะ โรคไตเรื้อรัง
3. ปัสสาวะเป็นเลือด หรือเป็นสีน้ำล้างเนื้อ
ในสภาวะที่ร่างกายปกติ ปัสสาวะควรจะมีสีเหลืองอ่อนไปจนถึงสีเหลืองเข้มตามปริมาณน้ำที่เราดื่ม แต่ถ้าหากปัสสาวะมีเลือดปนจนมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า มีสีแดงเข้ม หรือมีลักษณะเหมือนสีน้ำล้างเนื้อ นี่คือสัญญาณอันตรายที่บ่งบอกว่ามีความผิดปกติเกิดขึ้นกับไต นอกจากนี้ยังอาจเกิดจากการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ หรือนิ่วในทางเดินปัสสาวะได้เช่นกัน
4. ปัสสาวะตอนกลางคืนบ่อยๆ
โดยทั่วไปแล้ว ในช่วงเวลาที่เรานอนหลับ ร่างกายจะไม่ได้ดื่มน้ำ ไตจึงมีกลไกตามธรรมชาติในการดูดกลับน้ำ ทำให้ปัสสาวะเข้มข้นขึ้นและมีปริมาณลดลง เราจึงมักไม่ลุกมาปัสสาวะกลางดึก หรือลุกมาอย่างมากไม่เกิน 1-2 ครั้ง แต่สำหรับผู้ป่วย โรคไตเรื้อรัง ไตจะไม่สามารถดูดกลับน้ำได้ตามปกติ ส่งผลให้ผู้ป่วยต้องลุกขึ้นมาปัสสาวะตอนกลางคืนบ่อยมากผิดปกติถึง 4-5 ครั้งต่อคืน ทำให้พักผ่อนไม่เพียงพอ
5. ปวดหลัง ปวดเอวมากผิดปกติ
เนื่องจากตำแหน่งของไตอยู่บริเวณหลังและเอวทั้งสองข้าง หากมีความผิดปกติเกิดขึ้นที่ตัวไต เช่น เป็นโรคนิ่วในระบบทางเดินปัสสาวะ มีถุงน้ำในไต หรือเนื้องอกของไต ก็จะส่งผลให้ผู้ป่วยมีอาการปวดตื้อๆ หรือปวดบิดอย่างรุนแรงบริเวณเอวและหลังได้ หากมีอาการปวดร้าวร่วมกับอาการทางระบบปัสสาวะ ไม่ควรนิ่งนอนใจเด็ดขาด
6. ความดันโลหิตสูงมากผิดปกติและคุมยาก
ความดันโลหิตสูงกับโรคไตมีความสัมพันธ์กัน หากคุณพบว่าตัวเองมีความดันโลหิตสูงตั้งแต่อายุยังน้อย (ต่ำกว่า 35 ปี) หรือเป็นผู้ที่มีความดันโลหิตสูงมากจนควบคุมยาก แม้จะทานยาหลายชนิดแล้วก็ยังไม่ลง สาเหตุเบื้องหลังอาจเกิดจากโรคไต เช่น ไตอักเสบ ไตวาย หรือภาวะเส้นเลือดไปเลี้ยงไตตีบ
7. คลื่นไส้ อาเจียน เบื่ออาหาร
แม้ว่าอาการคลื่นไส้อาเจียนและเบื่ออาหารจะเป็นอาการทั่วไปที่ไม่จำเพาะเจาะจง แต่สำหรับผู้ป่วยโรคไต อาการเหล่านี้เกิดจากการสะสมของของเสียและสารพิษในกระแสเลือดที่ไตไม่สามารถขับออกไปได้ ซึ่งส่วนใหญ่อาการรุนแรงเช่นนี้มักจะแสดงออกมาเมื่อเข้าสู่ภาวะ โรคไตเรื้อรังระยะสุดท้าย ที่ไตเสียหายไปมากแล้ว
สำหรับผู้ที่มีภาวะโรคเรื้อรังอยู่แล้ว หรือเริ่มสังเกตเห็น อาการโรคไตข้างต้น แม้เพียงอาการเดียวควรเข้ารับการวินิจฉัยและตรวจสุขภาพไต เพราะการตรวจเจอตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยให้แพทย์สามารถค้นหาและรักษาที่ต้นเหตุของโรคได้อย่างถูกต้อง ช่วยชะลอความเสื่อมของไต และป้องกันไม่ให้โรคลุกลามกลายเป็นภาวะไตวายเรื้อรัง หรือดำเนินไปจนถึง โรคไตเรื้อรังระยะสุดท้ายได้
ช่องทางการนัดหมายและสอบถามรายละเอียด
- Facebook Fanpage: Nakornthon 2 Hospital
- LINE Official: @nakornthon2
- โทร: 02-898-9999
คำถามที่พบบ่อย (FAQ) เพื่อสุขภาพไตของคุณ
Q: โรคไตเรื้อรังมีโอกาสรักษาให้หายขาดได้ไหม?
A: โรคไตเรื้อรังที่มีอาการต่อเนื่องนานกว่า 3 เดือนขึ้นไป จะไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ เนื่องจากเนื้อไตบางส่วนได้ถูกทำลายไปแล้ว แต่การรักษาในปัจจุบันสามารถช่วยควบคุมอาการ ชะลอไม่ให้ไตเสื่อมลงเร็ว และป้องกันการเข้าสู่ภาวะไตวายระยะสุดท้ายได้อย่างมีประสิทธิภาพ หากผู้ป่วยเข้ารับการรักษาอย่างถูกต้องตั้งแต่ระยะแรก
Q: ปัสสาวะมีฟองแบบไหนที่เสี่ยงเป็นสัญญาณเตือนโรคไต?
A: ปัสสาวะที่เสี่ยงเป็น สัญญาณเตือนโรคไต คือ ปัสสาวะที่มีฟองหนา ละเอียด คล้ายฟองเบียร์ และฟองนั้นไม่ยอมยุบหายไปเองแม้จะกดชักโครกหรือราดน้ำล้างแล้วก็ตาม สัญญาณนี้เกิดจากโปรตีนไข่ขาวรั่วผ่านตัวกรองของไตที่เสื่อมสภาพลง แนะนำให้ไปตรวจปัสสาวะ (Urine Analysis) ที่โรงพยาบาลเพื่อความแน่ใจ
Q: กลุ่มเสี่ยงโรคเรื้อรัง เช่น เบาหวาน ความดัน ควรตรวจไตบ่อยแค่ไหน?
A: ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง ถือเป็นกลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงมากที่จะเกิดภาวะ โรคไตเรื้อรัง แทรกซ้อน จึงควรได้รับการตรวจการทำงานของไต (ตรวจเลือดดูค่า Creatinine/GFR และตรวจปัสสาวะ) อย่างน้อย ปีละ 1-2 ครั้ง หรือตามที่แพทย์ผู้นัดรักษาโรคประจำตัวแนะนำ เพื่อเฝ้าระวังและป้องกันไม่ให้ไตเสียหายโดยไม่รู้ตัว
