หลังกินอาหารมักมีอาการท้องอืด แน่นท้อง จุกเสียด คล้ายอาหารไม่ย่อยอยู่เป็นประจำ จนสร้างความทรมานและหลายครั้งต้องพึ่งยาช่วยย่อยหรือยาลดกรด แม้อาการจะทุเลาและหายไปเองเมื่อเวลาผ่านไป แต่หากปล่อยไว้โดยไม่รักษาหรือไม่ค้นหาสาเหตุที่แท้จริง อาจพัฒนาเป็นภาวะอาหารไม่ย่อยเรื้อรัง และนำไปสู่โรคหรือความผิดปกติร้ายแรงของระบบทางเดินอาหารได้
ภาวะอาหารไม่ย่อย คืออะไร
อาหารไม่ย่อย (Dyspepsia) คือ ภาวะที่เกิดความไม่สบายบริเวณท้องส่วนบน ยอดอก หรือใต้ลิ้นปี่ มักเกิดขึ้นระหว่างหรือหลังรับประทานอาหาร ส่งผลให้รู้สึกอึดอัด แน่นท้อง หรือไม่สบายตัว และอาจมีอาการอื่นร่วมด้วย ภาวะนี้สามารถพบได้ในทุกช่วงวัย ตั้งแต่วัยเด็ก วัยรุ่น ไปจนถึงวัยผู้ใหญ่ โดยพบในผู้ใหญ่มากกว่าเด็ก และมีโอกาสเกิดได้ใกล้เคียงกันทั้งในเพศชายและเพศหญิง บางรายอาจมีอาการเป็นครั้งคราว ขณะที่บางรายอาจมีอาการเป็นๆ หายๆ หรือเป็นเรื้อรังได้
อาการภาวะอาหารไม่ย่อย
มีอาการจุกเสียด แน่นท้อง หรือไม่สบายท้อง บริเวณยอดอกหรือใต้ลิ้นปี่
- อาจมีอาการอื่นร่วมด้วยอย่างใดอย่างหนึ่งหรือหลายอย่าง เช่น ท้องอืด ท้องเฟ้อ มีลมในท้อง เรอบ่อย แสบท้อง เรอเปรี้ยว
- อาการจะเกิดเฉพาะบริเวณเหนือระดับสะดือขึ้นไป
- ไม่มีอาการปวดท้องบริเวณใต้สะดือ
- ไม่มีความผิดปกติเกี่ยวกับการขับถ่ายร่วมด้วย
ภาวะอาหารไม่ย่อยที่เกิดขึ้นเป็นครั้งคราวมักไม่เป็นอันตราย อย่างไรก็ตาม หากมีอาการอาหารไม่ย่อยติดต่อกันนานเกิน 1 สัปดาห์ หรือมีอาการร่วม เช่น อาเจียนรุนแรง อาเจียนเป็นเลือด หรืออาเจียนลักษณะสีดำคล้ำ น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ กลืนอาหารลำบาก เป็นต้น ควรรีบเข้ารับการตรวจจากแพทย์โดยเร็ว
สาเหตุภาวะอาหารไม่ย่อย
- พฤติกรรมการกิน เช่น
- กินเร็ว เคี้ยวไม่ละเอียด
- กินเยอะเกินไปในแต่ละมื้อ
- กินไม่เป็นเวลา
- ชอบอาหารมัน เผ็ด
- ดื่มกาแฟ แอลกอฮอล์ หรือน้ำอัดลมบ่อยเกินไป
- พฤติกรรมการใช้ชีวิต เช่น
- สูบบุหรี่
- น้ำหนักเกินหรืออ้วน
- การตั้งครรภ์
- อารมณ์และจิตใจ
- เครียด วิตกกังวล ทำให้กระเพาะหลั่งกรดมากกว่าปกติ
- ปัญหาสุขภาพ เช่น
- แผลในกระเพาะอาหารหรือลำไส้เล็ก (รวมถึงการติดเชื้อ H. pylori)
- ท้องผูก หรือโรคกรดไหลย้อน
- การอักเสบในระบบย่อยอาหาร เช่น กระเพาะ หลอดอาหาร ลำไส้ หรือตับอ่อน
- ลำไส้อุดตัน หรือลำไส้ขาดเลือด
- มะเร็งกระเพาะอาหารหรือหลอดอาหาร (พบน้อย มักพบในคนอายุ 40-50 ปีขึ้นไป)
- ผลข้างเคียงจากยา เช่น
- ใช้ยาปฏิชีวนะต่อเนื่อง
- ยาแก้ปวด ยาสเตียรอยด์
- ยาต้านอักเสบ เช่น แอสไพริน ไอบูโพรเฟน ไดโคลฟีแนค
การตรวจและรักษา
การดูแลรักษาภาวะอาหารไม่ย่อยต้องรักษาที่ต้นเหตุตามลักษณะอาการที่เป็น อาทิ
- เบื้องต้นแพทย์จะวินิจฉัย จากประวัติอาการ การตรวจร่างกาย
- การรักษา ได้แก่ รับประทานยาลดกรด หรือยาช่วยย่อยอาหาร ร่วมกับการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการรับประทานอาหาร
หลังจากนั้นจะดูอาการประมาณ 3-4 สัปดาห์ หากไม่ดีขึ้นหรือมีอาการมากขึ้นก็อาจมีการตรวจอื่นๆ เพิ่มเติมตามดุลยพินิจของแพทย์
อาหารไม่ย่อยสามารถป้องกันได้ด้วยการแก้ไขที่ต้นเหตุและหลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยง ควบคู่กับการปรับพฤติกรรมการกิน เช่น หลีกเลี่ยงอาหารไขมันสูง อาหารรสจัด หรืออาหารสำเร็จรูป รับประทานอาหารให้เป็นเวลาและในปริมาณที่พอเหมาะ ไม่มากเกินไป รวมถึงฝึกจัดการความเครียดและหากิจกรรมผ่อนคลายอย่างสม่ำเสมอ วิธีเหล่านี้จะช่วยลดความเสี่ยงและทำให้ห่างไกลจากอาการอาหารไม่ย่อยได้
ช่องทางการนัดหมายและสอบถามรายละเอียด
- Facebook Fanpage: Nakornthon 2 Hospital
- LINE Official: @nakornthon2
- โทร: 02-898-9999
