เมื่ออายุเพิ่มมากขึ้น ร่างกายของเราย่อมเสื่อมถอยลงตามธรรมชาติ โดยเฉพาะ “ความแข็งแรงของกระดูก” ที่มักลดลงอย่างเห็นได้ชัด เนื่องจากการทำงานของฮอร์โมนและการเคลื่อนไหวในผู้สูงอายุมีประสิทธิภาพน้อยลง ส่งผลให้บางคนเริ่มมีอาการปวดหลัง หลังค่อม หรือความสูงลดลง และในบางรายอาจเกิดกระดูกหักได้ง่าย แม้เพียงหกล้มเล็กน้อยก็อาจเป็นอันตรายได้ ดังนั้น หากไม่ต้องการเผชิญโรคกระดูกพรุน เราจำเป็นต้องใส่ใจดูแลและป้องกันสุขภาพกระดูกตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไป
โรคกระดูกพรุนคืออะไร
โรคกระดูกพรุน คือภาวะความผิดปกติที่ทำให้กระดูกสูญเสียความแข็งแรง ส่งผลให้ผู้ที่เป็นโรคนี้มีความเสี่ยงต่อการเกิดกระดูกหักได้ง่ายกว่าปกติ ความแข็งแรงของกระดูกขึ้นอยู่กับสององค์ประกอบหลัก คือ ความหนาแน่นของกระดูก และ คุณภาพของกระดูก ในส่วนของความหนาแน่นของกระดูก สามารถประเมินได้ด้วยเครื่องตรวจวัดความหนาแน่นกระดูก ซึ่งปัจจุบันการตรวจด้วยรังสีเอกซ์ถือเป็นวิธีมาตรฐานที่ได้รับการยอมรับในระดับสากล
ปัจจัยที่ส่งผลต่อสุขภาพกระดูก
- โภชนาการ การได้รับสารอาหารที่จำเป็นต่อการสร้างและเสริมความแข็งแรงของมวลกระดูกอย่างเพียงพอ
- พฤติกรรมการใช้ชีวิต การออกกำลังกายอย่างต่อเนื่องมีส่วนช่วยกระตุ้นการเพิ่มขึ้นของมวลกระดูก
- การหลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยง งดการสูบบุหรี่และการดื่มแอลกอฮอล์ ซึ่งเป็นตัวการทำลายสุขภาพกระดูก
- สมดุลของฮอร์โมน โดยเฉพาะในเพศหญิง ฮอร์โมนที่ปกติจะช่วยคงสภาพกระดูกให้แข็งแรง
โรคกระดูกพรุนรู้ได้อย่างไร
โรคกระดูกพรุน สามารถรู้ได้โดยการวัดความหนาแน่นของมวลกระดูก (Bone Densitometry) ที่ดูค่า T-Score เป็นค่าเปรียบเทียบกับกระดูกของผู้ที่อยู่ในวัย 30 ปี (อายุที่มวลกระดูกสูงที่สุด)โดยทั่วไป การตรวจหาภาวะกระดูกพรุน มักเน้นตรวจในตำแหน่งที่มีความเสี่ยงต่อการแตกหักสูง 3 บริเวณหลัก ได้แก่ กระดูกสะโพก (Total Hip) กระดูกสันหลังส่วนเอว (Lumbar Spine) และ กระดูกปลายแขน (1⁄3 radius) ซึ่งตำแหน่งที่นิยมตรวจมากที่สุดคือกระดูกสะโพกและกระดูกสันหลังส่วนเอว
วิธีการตรวจคือ ผู้เข้ารับการตรวจจะนอนราบบนเตียง จากนั้นเครื่อง DEXA Scan จะทำการสแกนบริเวณกระดูกที่ต้องการประเมิน ใช้เวลาเพียงประมาณ 10–15 นาที และสามารถทราบผลการตรวจได้ทัน
ใครบ้างควรตรวจความหนาแน่นของกระดูก
- ผู้หญิงอายุ 65 ปีขึ้นไป
- ผู้ชายอายุ 70 ปีขึ้นไป
- ผู้หญิงวัยหมดประจำเดือนก่อนวัย หรือผู้ที่ประจำเดือนขาดนานโดยไม่ทราบสาเหตุ
- ผู้ที่มีประวัติกระดูกหักง่าย หรือหักจากอุบัติเหตุเล็กน้อย
- ผู้ที่มีน้ำหนักตัวน้อย หรือผอมมาก (BMI ต่ำ)
- ผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นโรคกระดูกพรุน
- ผู้ที่สูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์เรื้อรัง หรือไม่ออกกำลังกาย
- ผู้ป่วยโรคเรื้อรังบางชนิด เช่น โรคต่อมไทรอยด์ โรครูมาตอยด์ เบาหวาน หรือโรคที่ต้องใช้ยากลุ่มสเตียรอยด์เป็นเวลานาน
โรคกระดูกพรุนป้องกันได้อย่างไร
- ดื่มนมเป็นประจำ โดยเด็กและวัยรุ่นควรบริโภคนมวันละ 2-3 แก้ว ผู้ใหญ่และผู้สูงอายุบริโภควันละ 1-2 แก้ว โดยจะได้รับแคลเซียมประมาณร้อยละ 50 ของปริมาณที่ต้องการ
- ถ้าไม่สามารถดื่มนมได้ ให้หาจากแหล่งอาหาร จากเนื้อสัตว์ ได้แก่ ปลาที่กินได้ทั้งกระดูก และสัตว์น้ำชนิดอื่น และสัตว์เล็ก หรือผักใบเขียว โดยเฉพาะคะน้า กวางตุ้ง ผักกาดเขียว
- การออกกำลังกายที่ถูกต้องช่วยป้องกันการเกิดโรคกระดูกพรุนได้ เช่น การเดิน การวิ่ง การปั่นจักรยาน หรือการรำมวยจีน เป็นต้น โดยมีระยะเวลา และความถี่ที่เหมาะสม เช่นเดียวกับการออกกำลังกายแบบแอโรบิกทั่วไป ประมาณ 20-30 นาทีต่อวัน 3-5 วันต่อสัปดาห์
- ฝึกเรื่องความยืดหยุ่นของข้อต่อ รวมทั้งฝึกการทรงตัวในอิริยาบทต่าง ๆ เช่น การฝึกก้าวขึ้นบันได และลงบันได การฝึกก้าวขาให้ไกลที่สุดเท่าที่ทำได้โดยไม่ล้ม
- ลดอาหารมีไขมันสูง
- งดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ และงดสูบบุหรี่
- เข้ารับการวัดความหนาแน่นของมวลกระดูกอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง
โรคกระดูกพรุนแม้จะเป็นภัยเงียบ แต่สามารถป้องกันได้ หากเราใส่ใจดูแลสุขภาพตั้งแต่อายุยังน้อย ทั้งการรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ และหลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยงต่าง ๆ นอกจากนี้ การตรวจวัดความหนาแน่นของมวลกระดูกก็เป็นอีกวิธีที่ช่วยให้เรารู้ทันและลดโอกาสการเกิดโรคได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ช่องทางการนัดหมายและสอบถามรายละเอียด
- Facebook Fanpage: Nakornthon 2 Hospital
- LINE Official: @nakornthon2
- โทร: 02-898-9999
