วัคซีนเด็กที่ควรฉีดมีอะไรบ้าง ฉีดตอนไหน

การฉีดวัคซีนเด็กถือเป็นการป้องกันโรคที่มีประสิทธิภาพและปลอดภัยที่สุดวิธีหนึ่ง วัคซีนช่วยกระตุ้นให้ร่างกายสร้างภูมิคุ้มกันต่อเชื้อโรคต่าง ๆ โดยไม่ต้องผ่านการเจ็บป่วยก่อน เมื่อได้รับวัคซีนครบตามกำหนด เด็กจะมีภูมิคุ้มกันที่แข็งแรง ลดความรุนแรงของโรคหากติดเชื้อ อีกทั้งยังช่วยลดการแพร่กระจายของโรคในชุมชน การให้วัคซีนจึงไม่เพียงแต่ปกป้องสุขภาพของเด็กแต่ละคน แต่ยังมีความสำคัญต่อการสร้างภูมิคุ้มกันหมู่และการควบคุมโรคในระดับประเทศ

วัคซีนเด็กมีกี่ประเภท

• 1. วัคซีนหลัก หรือวัคซีนพื้นฐาน ที่เด็กทุกคนจะต้องได้รับตั้งแต่แรกเกิดและเป็นไปตามที่กำหนดไว้อย่างครบถ้วน เพื่อสุขภาพของเด็ก
• 2. วัคซีนเสริม หรือ วัคซีนทางเลือก ที่สามารถเลือกฉีดเสริมเพิ่มเข้าไปเพื่อให้เด็กมีสุขภาพแข็งแรงมากยิ่งขึ้น

> กลับสารบัญ

วัคซีนพื้นฐานมีอะไรบ้าง

วัคซีนพื้นฐานสำหรับเด็กตั้งแต่แรกเกิด - 1 ปี ถือเป็นวัคซีนจำเป็นที่กระทรวงสาธารณสุขกำหนดให้เด็กไทยทุกคนต้องได้รับ เพื่อสร้างเกราะป้องกันจากโรคต่าง ๆ ดังนี้

• วัคซีนป้องกันโรคตับอักเสบบี (HB) ควรได้รับอย่างน้อย 3 เข็ม ที่อายุ 1-2 เดือน และเข็มสุดท้ายที่อายุมากกว่าหรือเท่ากับ 6 เดือน ในเด็กที่เกิดจากแม่ที่เป็นพาหะไวรัสตับอักเสบบี หลังจากได้รับวัคซีนครบแล้ว แนะนำให้ตรวจภูมิคุ้มกันต่อตับอักเสบบี ที่อายุประมาณ 9 เดือน – 1 ปี เพื่อยืนยันว่ามีภูมิคุ้มกันต่อไวรัสตับอักเสบบีจริง และยืนยันว่าไม่ติดไวรัสชนิดนี้ด้วย
• วัคซีนป้องกันคอตีบ บาดทะยัก และไอกรนชนิดไร้เซลล์ (DTaP) สามารถใช้แทนชนิดไอกรนทั้งเซลล์ (DTwP) ได้ทุกครั้ง และลดโอกาสเกิดผลข้างเคียงเช่น ไข้สูง ร้องกวน ตัวอ่อนปวกเปียกที่มักเกิดในช่วง 48 ชั่วโมงหลังจากฉีดวัคซีนชนิดไอกรนทั้งเซลล์ได้
• วัคซีนฮิบ (Hib) เป็นวัคซีนป้องกันการติดเชื้อ Haemophilus Influenzae Type b ที่ก่อโรคในเด็กเล็กอายุน้อยกว่า 5 ปี เพราะก่อให้เกิดอาการรุนแรงได้ เช่น เยื่อหุ้มสมองอักเสบ ติดเชื้อในกระแสเลือด วัคซีนฮิบอยู่ในรูปแบบรวมกับวัคซีน คอตีบ-บาดทะยัก-ไอกรน วัคซีนตับอักเสบบี และโปลิโอชนิดฉีด เริ่มให้ที่อายุ 2, 4, 6 เดือน
• วัคซีนโปลิโอชนิดเชื้อตาย (IPV) ปัจจุบันจะอยู่ในรูปวัคซีนรวมเข็มกับ DTaP เป็นวัคซีนที่ทําจากเชื้อไวรัสโปลิโอที่ตายแล้ว ประกอบด้วยเชื้อโปลิโอ 3 สายพันธุ์
• วัคซีนป้องกันหัด หัดเยอรมันและคางทูม (MMR) เข็มแรกที่อายุ 9 เดือน - 1 ปี
• วัคซีนไข้สมองอักเสบเจอี (Live JE) วัคซีนชนิดเชื้อเป็นที่ทำให้อ่อนฤทธิ์ลง เริ่มฉีดที่อายุ 9 เดือน - 1 ปี
• วัคซีนโรต้า (Rota) ป้องกันการติดเชื้อไวรัสโรต้า เป็นเชื้อที่ทำให้เกิดท้องเสียในเด็กตั้งแต่แรกเกิด - 5 ปี
• วัคซีนบีซีจี (BCG : Bacillus Calmette Guerin vaccine) เป็นวัคซีนป้องกันวัณโรค ที่เป็นการทำให้เชื้อโรคอ่อนแรงลง กลไกการทำงานของวัคซีนคือเชื้อที่ฤทธิ์อ่อนลงจะเข้าไปกระตุ้นภูมิคุ้มกันให้สามารถรับมือกับเชื้อวัณโรคได้

> กลับสารบัญ

วัคซีนเสริมมีอะไรบ้าง

วัคซีนเสริมหรือวัคซีนทางเลือกก็มีบทบาทสำคัญในการป้องกันโรค ทั้งนี้การฉีดวัคซีนเสริมนั้นสามารถพิจารณาเลือกฉีดได้จากโรคที่ป้องกันได้ด้วยวัคซีนนั้นพบบ่อยมากน้อยเพียงใด โดยสามารถปรึกษาแพทย์ก่อนฉีด อาทิ

• วัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ ที่เกิดจากเชื้อไวรัส (Influenza Virus) ซึ่งสายพันธุ์ย่อยของเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่จะเปลี่ยนทุกปี โดยปัจจุบันมีวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ 4 สายพันธุ์ และวัคซีนไข้หวัดใหญ่ 3 สายพันธุ์ ซึ่งปี 2569 เป็นต้นไปอาจจะมีคงเหลือเฉพาะ ชนิด 3 สายพันธุ์ เนื่องจากไม่พบการระบาดของไวรัสไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ B/Yamagata มานานกว่า 4 ปี จึงมีความเสี่ยงต่ำมาก (โดยข้อมูลอ้างอิงจาก WHO) แนะนำให้ฉีดวัคซีนก่อนเข้าฤดูที่มีการระบาด (ฤดูฝนและฤดูหนาว) และฉีดกระตุ้นภูมิคุ้มกันทุกปี เพื่อให้มีภูมิคุ้มกันอยู่ในระดับสูง และป้องกันเชื้อไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ที่ระบาดในแต่ละปี ควรฉีดวัคซีนเด็กอายุตั้งแต่ 6 เดือนขึ้นไปจนถึงผู้ใหญ่
• วัคซีนป้องกันโรค IPD (ไอพีดี) โรคไอพีดี คือ โรคติดเชื้อนิวโมคอคคัสก่อให้เกิดโรคติดเชื้อทางเดินหายใจได้แก่ หูชั้นกลางอักเสบ ไซนัสอักเสบ ปอดอักเสบ และก่อให้เกิดการติดเชื้อรุกล้ำรุนแรง ได้แก่ การติดเชื้อที่เยื่อหุ้มสมอง การติดเชื้อในกระดูกและข้อ และการติดเชื้อในกระแสเลือด ปัจจุบันมีวัคซีนป้องกันโรคไอพีดี 3 ชนิด คือ ชนิด 10 สายพันธุ์ (ป้องกันหูชั้นกลางอักเสบจากชื้อ NTHI) ชนิด 13 สายพันธุ์ (ป้องกันสายพันธุ์ 19A ที่พบได้บ่อยและรุนแรง) ชนิด 15 สายพันธุ์ (ป้องกันสายพันธุ์ 22F และ 33F) และ 20 สายพันธุ์ (ป้องกันสายพันธุ์ 10A และ 15B) โดยให้ 4 ครั้ง เมื่ออายุ 2, 4, 6 เดือนและฉีดกระตุ้นที่อายุ 12-15 เดือน
• วัคซีนป้องกันโรคอีสุกอีใส ที่เกิดจากเชื้อไวรัส Varicella-Zoster Virus (VZV) ทำให้มีอาการไข้ ผื่นหลายระยะขึ้นบริเวณผิวหนัง ระบาดในช่วงฤดูหนาวถึงต้นฤดูร้อน สามารถป้องกันได้อย่างมีประสิทธิภาพด้วยวัคซีน สามารถให้ได้ในเด็กตั้งแต่อายุ 1 ปีขึ้นไป ไปจนถึงผู้ใหญ่ ภายหลังการให้วัคซีนอีสุกอีใสเมื่อครบ 2 เข็ม จะมีภูมิคุ้มกันสูงสุดร้อยละ 98 ต่อการติดเชื้ออีสุกอีใส และร้อยละ 99 ต่อภาวะรุนแรงของโรคอีสุกอีใส
• วัคซีนป้องกันมะเร็งปากมดลูก จากการติดเชื้อไวรัส HPV (Human Papillomavirus) แนะนำให้ฉีดในหญิงและชายอายุ 9 - 26 ปี ข้อมูลในเด็กผู้ชายนั้นสามารถป้องกันโรคหูดหงอนไก่ และมะเร็งทวารหนักได้ด้วย ในวัยรุ่นที่แข็งแรงดี หากฉีดเข็มแรกก่อนอายุ 15 ปี ให้ฉีดวัคซีนเพียง 2 ครั้ง จะมีประสิทธิภาพเทียบเท่าการฉีด 3 ครั้ง
• วัคซีนโรต้าป้องกันโรคอุจจาระร่วง สามารถให้โดยการหยอดทางปาก โดยทารกควรได้รับวัคซีน 2 หรือ 3 ครั้ง ขึ้นกับยี่ห้อของวัคซีนที่ได้รับ ทั้งนี้วัคซีนโดสแรกควรได้รับก่อนอายุ 15 สัปดาห์ และวัคซีนโดสสุดท้ายควรได้รับก่อนอายุ 8 เดือน
• วัคซีนไข้เลือดออก Qdenga ป้องกันโรคไข้เลือดออกซึ่งเกิดจากการติดเชื้อไวรัสเดงกี่ (Dengue Virus) ที่มียุงลายเป็นพาหะนำโรค ฉีดเพียง 2 เข็ม ห่างกัน 3 เดือน (ที่เดือน 0 และ 3) ใช้ในผู้ที่มีอายุ 4-60 ปี สามารถฉีดได้ทั้งในคนที่เคยและไม่เคยติดเชื้อไข้เลือดออกมาก่อน
• วัคซีนโรคมือ เท้า ปาก (ป้องกันเชื้อไวรัส EV71) สำหรับเด็กอายุ 6 เดือน - 5 ปี โดยฉีด 2 เข็ม เว้นระยะห่างจากเข็มแรกเป็นเวลา 1 เดือน สำหรับเด็กที่เป็นโรคมือเท้าปากแล้ว สามารถฉีดได้แต่จะต้องหายจากโรคก่อนและต้องเว้นระยะห่างประมาณ 1 เดือน

> กลับสารบัญ

ผลข้างเคียงของวัคซีนมีอะไรบ้าง

วัคซีนทุกชนิดสามารถเกิดผลข้างเคียงได้ เช่น ปวด บวม บริเวณที่ฉีด มีไข้ต่ำ ๆ ซึ่งเป็นสัญญาณบ่งบอกว่าร่างกายได้รับวัคซีนแล้วและกำลังทำงานเพื่อสร้างภูมิคุ้มกัน

> กลับสารบัญ

หากลูกไม่ได้วัคซีนตามกำหนดนัด

หากผู้ปกครองพาเด็กมารับวัคซีนช้ากว่ากำหนด หรือติดขัดไม่สามารถมารับได้ตามนัด ก็ยังสามารถพาลูกมาฉีดวัคซีนย้อนหลังได้ การมาช้าจะไม่ทำให้ประสิทธิภาพของภูมิคุ้มกันลดลง และในกรณีที่วัคซีนต้องฉีดหลายเข็ม แต่พลาดนัดในเข็มถัดไปจนเกินเวลาที่กำหนด ก็ไม่จำเป็นต้องเริ่มฉีดใหม่ตั้งแต่เข็มแรก เพียงแค่มาฉีดต่อในเข็มที่ค้างไว้ได้เลย ทั้งนี้ วัคซีนทุกชนิด หากพบว่ายังไม่ได้เริ่มฉีด ก็สามารถเริ่มฉีดได้ทันทีโดยไม่ต้องรอ

> กลับสารบัญ

วัคซีนทำหน้าที่กระตุ้นให้ร่างกายสร้างภูมิคุ้มกันต่อโรคต่างๆ ซึ่งช่วยลดความเสี่ยงในการเจ็บป่วยรุนแรงและป้องกันการแพร่กระจายของโรคติดต่อ การฉีดวัคซีนตามกำหนดเวลาเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง เพื่อให้เด็กได้รับภูมิคุ้มกันอย่างครบถ้วนและทันท่วงที โดยโรงพยาบาลนครธน 2 พร้อมให้บริการฉีดวัคซีนเด็ก เพื่อสร้างเกราะป้องกันปกป้องตัวเด็ก และสร้างภูมิคุ้มกันหมู่ การตัดสินใจฉีดวัคซีนให้ลูกจึงเป็นการลงทุนเพื่อสุขภาพที่ดีและชีวิตที่ปลอดภัยของเด็กในระยะยาว

ช่องทางการนัดหมายและสอบถามรายละเอียด

• f Facebook Fanpage: Nakornthon 2 Hospital
• L LINE Official: @nakornthon2
• ☎ โทร: 02-898-9999