ช่วงหน้าฝนหรือช่วงเปิดเทอมทีไร คุณพ่อคุณแม่หลายท่านคงกังวลกับ โรคมือเท้าปาก (Hand Foot and Mouth Disease: HFMD) ที่ระบาดหนักในโรงเรียนอนุบาลและศูนย์เด็กเล็ก โรคนี้แม้ส่วนใหญ่จะมีอาการไม่รุนแรงและหายเองได้ แต่บางสายพันธุ์ก็น่ากลัวกว่าที่คิด การเข้าใจที่มาของโรค การสังเกตสัญญาณเตือน และรู้วิธีป้องกันที่ถูกต้อง เป็นเรื่องสำคัญที่จะช่วยปกป้องลูกน้อยให้ปลอดภัยได้
สาเหตุที่ทำให้เกิดโรคมือเท้าปาก
โรคนี้ไม่ได้เกิดจากความสกปรกอย่างเดียว แต่เกิดจากเชื้อไวรัสกลุ่ม เอนเทอโรไวรัส (Enterovirus) ซึ่งมีหลายตัวที่ทำให้เกิดโรคได้ โดยที่พบบ่อย ได้แก่
- สายพันธุ์ที่เจอบ่อย คือ คอกซากีไวรัส เอ 16 (Coxsackievirus A16)
- สายพันธุ์ตัวแรง คือ เอนเทอโรไวรัส 71 หรือ EV71 ตัวนี้ต้องระวังเป็นพิเศษเพราะรุนแรงที่สุด
โรคมือเท้าปากติดต่อกันได้ยังไง
เด็กๆ มักติดกันผ่านการสัมผัสโดยตรงหรือทางอ้อม ได้แก่
- สารคัดหลั่ง เช่น น้ำมูก น้ำลาย หรืออุจจาระของผู้ป่วย
- สิ่งของใกล้ตัว เช่น ของเล่นที่เล่นด้วยกัน มือของผู้ปกครองที่ไปสัมผัสเชื้อมา หรือแม้แต่อาหารและน้ำที่ปนเปื้อน
สังเกตอาการ ลูกเราเป็นโรคมือเท้าปากหรือเปล่า?
หลังจากได้รับเชื้อประมาณ 3-6 วัน อาการจะเริ่มออก ได้แก่
- เริ่มแรก มีไข้ต่ำ ๆ เพลีย ๆ
- วันที่ 1-2 เจ็บปาก น้ำลายไหล เพราะมีแผลเหมือนร้อนในเริ่มขึ้น
- อาการชัดเจน มีจุดแดงหรือตุ่มน้ำใสที่ฝ่ามือ ฝ่าเท้า บางคนลามไปตามแขน ขา หรือลำตัว ส่วนใหญ่จะเพลียหนักๆ อยู่ 2-3 วัน และค่อยๆ ดีขึ้นจนหายเองได้ภายใน 1 สัปดาห์
วิธีดูแลเมื่อลูกป่วยโรคมือเท้าปาก
ต้องบอกก่อนว่า ไม่มียาฆ่าเชื้อนี้โดยเฉพาะ การรักษาจึงเป็นการดูแลตามอาการเพื่อให้เด็กๆ สบายตัวขึ้น ดังนี้
- เรื่องกิน จะเน้นอาหารอ่อนๆ ไม่ร้อน (เย็นๆ ยิ่งดี เช่น นมหรือน้ำผลไม้แช่เย็น) เพื่อลดการระคายเคืองแผล
- เรื่องยา การใช้ยาลดไข้ ยาแก้ปวด หรือยาชาแต้มแผลในปากตามคำแนะนำของหมอ
- ข้อควรระวัง ควรสังเกตอาการแทรกซ้อนทางสมองหรือหัวใจ หากดูผิดปกติมากต้องรีบพบแพทย์ทันที
การป้องกันให้ห่างไกลโรคมือเท้าปาก
- วัคซีนโรคมือเท้าปากช่วยได้ ปัจจุบันมีวัคซีนป้องกันเชื้อสายพันธุ์ดุอย่าง EV71 แล้ว เหมาะสำหรับเด็ก 6 เดือน - 5 ปี ฉีด 2 เข็ม (ห่างกัน 1 เดือน) สำหรับเด็กที่เป็นโรคมือเท้าปากแล้ว สามารถฉีดได้แต่จะต้องหายจากโรคก่อนและต้องเว้นระยะห่างประมาณ 1 เดือน ทั้งนี้หากมีโรคประจำตัว รับประทานยา หรือแพ้ยา และมีความกังวล ควรปรึกษาแพทย์ก่อนฉีดวัคซีน
- อย่างไรก็ตามในสายพันธุ์อื่น ๆ ของไวรัสที่ก่อให้เกิดโรคนี้ เช่น คอกซากีไวรัส เอ 16 (coxsackievirus A16) ก็ยังไม่มีวัคซีนที่ป้องกันได้ การป้องกันที่สำคัญคือ
- สุขอนามัยต้องเป๊ะ ให้หมั่นล้างมือด้วยสบู่บ่อยๆ ทั้งเด็กและผู้ใหญ่ แยกของใช้ส่วนตัว เช่น แก้วน้ำ กระติกน้ำ ช้อนกลาง และทำความสะอาดของเล่นและสิ่งแวดล้อมสม่ำเสมอ
- รับผิดชอบต่อส่วนรวม ถ้าลูกป่วย ต้องให้พักผ่อนที่บ้านจนกว่าจะหาย เพื่อไม่ให้เชื้อแพร่ไปติดเพื่อนคนอื่น แยกผู้ป่วยเด็กที่เป็นโรคไม่ให้ไปสัมผัสกับเด็กคนอื่น
โรคมือเท้าปากเป็นโรคติดต่อที่พบบ่อยในเด็กเล็ก และอาจก่อให้เกิดอาการรุนแรงได้ การป้องกันที่ดีที่สุดคือการดูแลสุขอนามัยควบคู่กับการฉีดวัคซีน วัคซีนช่วยลดความรุนแรงของโรคและลดโอกาสการแพร่กระจายได้ ผู้ปกครองจึงควรให้ความสำคัญกับการสร้างภูมิคุ้มกันให้บุตรหลานตั้งแต่เนิ่น ๆ เพื่อสุขภาพที่แข็งแรงในระยะยาว
ช่องทางการนัดหมายและสอบถามรายละเอียด
- Facebook Fanpage: Nakornthon 2 Hospital
- LINE Official: @nakornthon2
- โทร: 02-898-9999
