การดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุในบ้าน โดยเฉพาะคุณพ่อคุณแม่ที่มีโรคประจำตัวอย่างความดันหรือเบาหวาน สิ่งที่น่ากังวลที่สุดคงหนีไม่พ้นโรคหลอดเลือดสมอง หรืออัมพาต ซึ่งมักเกิดขึ้นอย่างกะทันหัน แต่คุณทราบหรือไม่ว่าเราสามารถป้องกันได้ด้วยการ ตรวจหลอดเลือดที่คอ หรือ Carotid Duplex Ultrasonography ซึ่งเป็นการตรวจเช็กความแข็งแรงของหลอดเลือดแดงใหญ่ที่เป็นท่อลำเลียงเลือดสำคัญไปเลี้ยงสมอง หากพบความผิดปกติแต่เนิ่นๆ จะช่วยลดความเสี่ยงในการสูญเสียและเพิ่มคุณภาพชีวิตที่ดีให้แก่คนที่คุณรักได้อย่างยั่งยืน
ทำความรู้จักหลอดเลือดแดงใหญ่ที่คอ สำคัญต่อสมองอย่างไร?
หลอดเลือดแดงคาโรติด (Carotid Artery) คือเส้นเลือดแดงหลักที่แยกตัวออกมาจากหลอดเลือดแดงใหญ่ในทรวงอก เปรียบเสมือนทางด่วนสายหลักที่ทำหน้าที่ลำเลียงเลือดที่มีออกซิเจนและสารอาหารไปหล่อเลี้ยงสมองส่วนหน้า ซึ่งเป็นส่วนที่ใหญ่ที่สุดและสำคัญที่สุดของมนุษย์ นอกจากนี้ยังส่งเลือดไปยังเนื้อเยื่อใบหน้า หนังศีรษะ และดวงตาอีกด้วย
เราทุกคนมีหลอดเลือดชนิดนี้อยู่ 2 ข้าง คือด้านซ้ายและด้านขวา หากหลอดเลือดสำคัญนี้เกิดสภาวะตีบหรืออุดตันจะส่งผลกระทบโดยตรงต่อร่างกาย ดังนี้
- ปริมาณเลือดที่ไปเลี้ยงสมองลดลงอย่างวิกฤ
- เนื้อเยื่อสมองขาดเลือดและอาจถูกทำลายจนเซลล์ตายในที่สุด
- เป็นสาเหตุหลักที่นำไปสู่ภาวะอัมพฤกษ์หรืออัมพาต
Carotid Duplex Ultrasonography คืออะไร? นวัตกรรมตรวจหลอดเลือดที่คอแบบไม่เจ็บตัว
การตรวจ Carotid Duplex Ultrasonography คือ การใช้คลื่นเสียงความถี่สูง (Ultrasound) เพื่อสร้างภาพและแสดงผลการทำงานของหลอดเลือดแดงใหญ่ที่คอทั้ง 2 ข้าง วิธีนี้ช่วยให้แพทย์สามารถประเมินสุขภาพหลอดเลือดได้อย่างละเอียดโดยไม่ต้องรุกล้ำร่างกาย
สิ่งที่แพทย์จะตรวจพบจากการทำ Carotid Duplex
- ความหนาของผนังหลอดเลือด วัดความเสื่อมของหลอดเลือดในระยะเริ่มต้น
- คราบหินปูนและไขมัน ตรวจดูว่ามีคราบไขมันหรือหินปูนเกาะอยู่ภายในผนังหลอดเลือดหรือไม่
- ระดับความตีบแคบ ประเมินว่าหลอดเลือดตีบไปแล้วกี่เปอร์เซ็นต์
- การไหลเวียนเลือดแสดงผลเป็นกราฟเพื่อดูลักษณะการไหลของเลือดที่ขึ้นไปเลี้ยงสมอง
ใครบ้างที่อยู่ในกลุ่มเสี่ยง และควรเข้ารับการตรวจโดยเร็ว?
หากคุณหรือคนในครอบครัวมีลักษณะตรงกับข้อใดข้อหนึ่งด้านล่างนี้ การตรวจหลอดเลือดที่คอถือเป็นเรื่องที่ควรทำอย่างยิ่ง ได้แก่
- กลุ่มโรคเรื้อรัง (NCDs) ผู้ที่มีความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดสูง หรือเบาหวาน
- กลุ่มผู้สูบบุหรี่ รวมถึงผู้ที่อยู่ใกล้ชิดกับคนสูบบุหรี่ (Secondhand Smoke)
- ประวัติครอบครัว มีญาติสายตรงเคยป่วยเป็นโรคหลอดเลือดสมองอุดตันก่อนอายุ 60 ปี
- ผู้ที่มีอาการเตือน เช่น เคยมีอาการสมองขาดเลือดชั่วคราว (TIA) หน้าเบี้ยว พูดไม่ชัด แขนขาอ่อนแรง
- เตรียมตัวผ่าตัด ผู้ที่ต้องเข้ารับการผ่าตัดหลอดเลือดหัวใจ (Bypass) เพื่อประเมินความเสี่ยงก่อนผ่าตัด
ขั้นตอนการตรวจ Carotid Duplex ง่ายและเร็วเพียง 15 นาที
ความโดดเด่นของการตรวจหลอดเลือดที่คอ คือ ความสะดวกสบาย ซึ่งเหมาะมากสำหรับผู้สูงอายุที่ไม่ต้องการการเตรียมตัวที่ยุ่งยาก ไม่ต้องงดน้ำและอาหาร สามารถเข้ามาตรวจได้ทันทีโดยไม่ต้องอดอาหารข้ามคืน ช้เวลาน้อย กระบวนการทั้งหมดใช้เวลาเพียงประมาณ 15 นาทีเท่านั้น
- ผู้รับการตรวจนอนราบลงบนเตียง
- แพทย์ทาเจลเย็นๆ บริเวณลำคอทั้ง 2 ข้าง
- แพทย์ใช้หัวตรวจอัลตราซาวด์วนบริเวณคอเพื่อประมวลภาพ
- ทราบผลทันที เครื่องจะประมวลภาพการไหลเวียนเลือดและปริมาณไขมันให้เห็นผ่านหน้าจอ
การตรวจหลอดเลือดที่คอ หรือ Carotid Duplex เป็นการลงทุนเพื่อสุขภาพที่คุ้มค่าสำหรับผู้สูงอายุและกลุ่มเสี่ยง เพราะการป้องกันย่อมดีกว่าการรักษา โดยเฉพาะกับโรคที่อาจเปลี่ยนชีวิตคนในครอบครัวไปตลอดกาลอย่างอัมพาต หากคุณกำลังมองหาวิธีดูแลคุณพ่อคุณแม่ให้ห่างไกลโรคสมอง การตรวจนี้คือคำตอบที่ไม่ควรละเลย
ช่องทางการนัดหมายและสอบถามรายละเอียด
- Facebook Fanpage: Nakornthon 2 Hospital
- LINE Official: @nakornthon2
- โทร: 02-898-9999
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการตรวจหลอดเลือดที่คอ(FAQs)
Q: การตรวจ Carotid Duplex อันตรายหรือไม่?
A: ไม่อันตรายเลย เพราะเป็นการใช้คลื่นเสียงความถี่สูงเหมือนการตรวจอัลตราซาวด์ครรภ์ ไม่มีรังสีสะสม และไม่เจ็บตัว
Q: ต้องเตรียมตัวอย่างไรก่อนมาตรวจ?
A: ไม่ต้องเตรียมตัวเป็นพิเศษ ไม่ต้องงดน้ำ ไม่ต้องงดอาหาร และไม่ต้องเปลี่ยนชุด
Q: ใช้เวลานานไหมกว่าจะรู้ผล?
A: การตรวจใช้เวลาประมาณ 15 นาที และแพทย์สามารถแจ้งผลเบื้องต้นจากภาพที่ปรากฏบนจอได้ทันที้ง
Q: ถ้าพบว่าหลอดเลือดตีบ ต้องผ่าตัดทันทีเลยไหม?
A: ไม่เสมอไป หากตีบไม่มาก แพทย์อาจแนะนำให้ปรับพฤติกรรมหรือใช้ยาเพื่อควบคุมระดับไขมันและใช้การติดตามผลเป็นระยะแทน
Q: อายุเท่าไหร่ถึงควรเริ่มตรวจ?
A: โดยทั่วไปแนะนำในผู้ที่มีอายุ 50 ปีขึ้นไป หรือผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยง เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง แม้อายุยังไม่ถึง 50 ก็ควรปรึกษาแพทย์
