โรคโลหิตจาง (Anemia) หรือที่หลายคนเรียกว่าภาวะเลือดจาง เป็นปัญหาสุขภาพที่พบได้บ่อยในทุกเพศทุกวัย โดยภาวะนี้เกิดจากการที่ร่างกายมีปริมาณเม็ดเลือดแดงน้อยกว่าปกติ ส่งผลให้การลำเลียงออกซิเจนไปเลี้ยงอวัยวะต่างๆ ลดลงตามไปด้วย ผู้ป่วยส่วนใหญ่อาจเริ่มจากอาการเหนื่อยง่าย อ่อนเพลีย หรือมีภาวะซีดตามร่างกาย ซึ่งหากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่หาสาเหตุและเข้ารับการรักษาอย่างทันท่วงที หัวใจจะต้องทำงานหนักขึ้นอย่างมากเพื่อสูบฉีดเลือด และอาจนำไปสู่ภาวะหัวใจล้มเหลวที่เป็นอันตรายถึงชีวิตได้ในที่สุด
ทำความรู้จักโรคโลหิตจาง และสาเหตุที่ทำให้เม็ดเลือดแดงลดลง
โรคโลหิตจาง (Anemia) หรือภาวะซีด คือ ภาวะที่ร่างกายมีเม็ดเลือดแดงไม่เพียงพอในการส่งออกซิเจนไปเลี้ยงเซลล์และเนื้อเยื่อ โดยสาเหตุหลักๆ สามารถแบ่งออกได้เป็น 3 กลุ่ม ดังนี้
1. ร่างกายสร้างเม็ดเลือดแดงน้อยลง
- ขาดสารอาหาร ร่างกายขาดธาตุเหล็ก วิตามินบี 12 หรือกรดโฟลิก ซึ่งมักพบได้บ่อยในกลุ่มหญิงตั้งครรภ์
- มีโรคประจำตัวเรื้อรัง เช่น โรคไตวายเรื้อรัง โรคตับ ข้ออักเสบ โรคมะเร็ง หรือโรคระบบภูมิคุ้มกัน ที่ไปกดการสร้างเม็ดเลือ
- โรคของไขกระดูก เช่น ไขกระดูกฝ่อ หรือมะเร็งในไขกระดูก
2. เม็ดเลือดแดงถูกทำลายมากกว่าปกติเกิดจากการติดเชื้อหรือโรคทางพันธุกรรมที่ทำให้เม็ดเลือดแตกง่าย เช่น โรคธาลัสซีเมีย การขาดเอนไซม์ G-6PD หรือการติดเชื้อมาลาเรีย ผู้ป่วยกลุ่มนี้มักมีอาการตัวเหลือง ตาเหลือง (ดีซ่าน) ร่วมด้วย
3. ร่างกายสูญเสียเลือดสูญเสียเลือดเฉียบพลัน
- จากอุบัติเหตุ การผ่าตัด หรือการคลอดบุตร
- สูญเสียเลือดเรื้อรัง เช่น ประจำเดือนมามาก มีแผลในกระเพาะอาหาร หรือเลือดออกในทางเดินอาหารจากโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่
เช็กสัญญาณเตือน! อาการแบบไหนเสี่ยงเป็นโลหิตจาง
คุณสามารถสังเกตอาการผิดปกติของร่างกายในเบื้องต้นได้ ดังนี้
- รู้สึกอ่อนเพลีย เหนื่อยง่ายกว่าปกติ หรือหายใจลำบากเวลาออกแรง
- ผิวซีด หน้าซีด เยื่อบุตาและริมฝีปากดูซีดลงอย่างเห็นได้ชัด
- มีอาการมึนงง วิงเวียนศีรษะ เจ็บหน้าอก ใจสั่น หรืออาจเป็นลมหมดสติได้ในรายที่รุนแรง
- มีอาการตาเหลือง ตัวเหลือง ร่วมด้วยในกรณีที่เม็ดเลือดแดงแตกตัว
แนวทางการตรวจวินิจฉัยและวิธีรักษาโรคโลหิตจาง
หากสงสัยว่าตนเองมีภาวะนี้ ควรไปพบแพทย์เพื่อซักประวัติและทำการเจาะเลือดตรวจความสมบูรณ์ของเม็ดเลือดแดง (ดูระดับฮีโมโกลบินและฮีมาโตคริต) เพื่อค้นหาต้นตอที่แท้จริงของโรค สำหรับวิธีรักษาโรคโลหิตจาง แพทย์จะพิจารณาตามความรุนแรง
- กรณีอาการรุนแรง: แพทย์อาจให้เลือดทดแทน ให้ออกซิเจน และให้พักฟื้นในโรงพยาบาล
- กรณีอาการไม่รุนแรง: แพทย์จะจ่ายยาบำรุงโลหิตเพื่อเพิ่มความเข้มข้นของเลือด และรักษาตามอาการควบคู่ไปกับการรักษาโรคต้นเหตุ
ข้อควรรู้ด้านโภชนาการ: ผู้ป่วยทั่วไปควรเน้นทานอาหารที่มีธาตุเหล็กสูง เช่น เนื้อสัตว์ ตับ เลือดหมู ผักโขม คู่กับวิตามินซีเพื่อช่วยดูดซึม แต่หากเป็นโรคธาลัสซีเมีย ห้ามทานอาหารที่มีธาตุเหล็กสูงเด็ดขาด เพราะจะทำให้เหล็กสะสมในร่างกายมากเกินไปจนอันตราย ให้เปลี่ยนไปเน้นอาหารโปรตีนสูงแทน
โรคโลหิตจางหรือภาวะซีด เป็นภาวะที่ร่างกายมีปริมาณเม็ดเลือดแดงน้อยกว่าปกติจนส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน ซึ่งเกิดขึ้นได้จากหลายสาเหตุ ไม่ว่าจะเป็นการขาดธาตุเหล็ก การสูญเสียเลือด หรือโรคเรื้อรังอื่นๆ ดังนั้น การสังเกตสัญญาณเตือนของร่างกายและเข้ารับการตรวจสุขภาพประจำปีจึงเป็นสิ่งสำคัญ เพื่อให้แพทย์สามารถวินิจฉัย ค้นหาโรคร้ายที่อาจซ่อนอยู่ และวางแผนวิธีรักษาโรคโลหิตจางได้อย่างเหมาะสม ก่อนที่อาการจะลุกลามจนส่งผลกระทบอันตรายต่อระบบหัวใจและสมอง
ช่องทางการนัดหมายและสอบถามรายละเอียด
- Facebook Fanpage: Nakornthon 2 Hospital
- LINE Official: @nakornthon2
- โทร: 02-898-9999
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับโรคโลหิตจาง (FAQs)
Q: โรคโลหิตจางอันตรายไหม ปล่อยไว้จะเกิดอะไรขึ้น?
A: อันตราย หากปล่อยภาวะโลหิตจางทิ้งไว้ในขั้นรุนแรง ร่างกายจะขาดออกซิเจน ส่งผลให้หัวใจต้องทำงานหนักขึ้นอย่างมากเพื่อสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงร่างกาย ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อสมอง และรุนแรงถึงขั้นทำให้เกิดภาวะหัวใจล้มเหลวได้
Q: เป็นโรคโลหิตจางบำรุงด้วยการกินอะไรดี?
A: สำหรับผู้ป่วยทั่วไปที่ไม่มีโรคเรื้อรังร่วม ควรรับประทานอาหารที่มีธาตุเหล็กสูง เช่น เนื้อสัตว์ ตับหมู ตับวัว เลือดหมู ไตหมู นม ไข่ ผักโขม ตำลึง และกะหล่ำปลี ควบคู่กับอาหารที่มีวิตามินซีสูงเพื่อช่วยในการดูดซึม แต่หากเป็นโลหิตจางจากโรคธาลัสซีเมีย ต้องหลีกเลี่ยงอาหารธาตุเหล็กสูงและหันมาทานโปรตีนสูงแทน
Q: แพทย์มีวิธีตรวจและรักษาโรคโลหิตจางอย่างไร?
A: แพทย์จะตรวจร่างกาย ซักประวัติ และเจาะเลือดเพื่อดูความสมบูรณ์ของเม็ดเลือดแดง ส่วนวิธีรักษาโรคโลหิตจางจะขึ้นอยู่กับความรุนแรง มีตั้งแต่การให้ยาบำรุงโลหิตไปรับประทาน ไปจนถึงการให้เลือดและออกซิเจนในรายที่วิกฤต ที่สำคัญคือต้องตรวจหาและรักษาที่สาเหตุหลักเพื่อป้องกันไม่ให้กลับมาเป็นซ้ำ
